Als honden ouder worden

De kostbaarste tijd

Honden hebben iets bijzonders op iedere leeftijd, maar honden op oudere leeftijd hebben een bepaalde aantrekkingskracht op veel mensen. Ze hebben dan een mooie, expressieve blik. Oudere honden hebben reeds de nodige ervaringen gemaakt en het is alsof ze nadenken over wat ze doen. Ze zijn door de jaren heen met hun eigenaar vergroeid en baas en hond kennen elkaars gewoontes. De rangorde is reeds lang vastgelegd, hopelijk ten gunste van de baas, en niemand hoeft zich meer te bewijzen.

Zoveel plezier als het werken met de hond naar een volgend diploma, een volgende tentoonstelling of de volgende wedstrijd ook geeft, in feite is het werken met de hond op welke wijze dan ook, ontwikkelingswerk. Met de oudere hond heeft men deze doelen reeds bereikt en kan men genieten van de vruchten, die het gemeenschappelijk werken, afgeworpen heeft. Men heeft samen reeds een lange weg afgelegd, vele vaste gewoontes zijn vanzelfsprekend geworden. Deze levensfase van de hond is voor sommigen de meest waardevolle tijd, die we met onze beste vriend doorbrengen. Daarom is het zeer belangrijk om met een oudere hond correct om te gaan.

De natuur neemt zijn beloop

Een mens gaat rond zijn vijfenzestigste met pensioen. Sommigen zijn dan nog heel vitaal, terwijl bij anderen de kaars al een eind opgebrand is.

Wanneer kunnen we spreken van een oudere hond? Op sommige wedstrijden en clubmatches is er een speciale klasse voor de senior hond, honden ouder dan 7 jaar. Ook hier geldt, dat lang niet alle honden van 7 jaar oude honden zijn, hoewel het grootste deel van het hondenleven wel voorbij is. Oud worden ze pas als ze mogen meedoen in de veteranenklas (boven de 11 jaar). 

Het is niet eenvoudig om aan te geven, wanneer uw hond tot de categorie 'oudere honden' behoort. Daarbij komt dat de hond niet van de een op de andere dag oud is.  Het ouder worden is een langzaam verlopend proces en de snelheid ervan is afhankelijk van o.a. erfelijke aanleg, voeding, conditie, leefomstandigheden etc.

Grotere rassen worden door de bank genomen tussen de tien en dertien jaar oud. Het is zeer wel mogelijk, dat uw hond tot het einde toe vitaal blijft, maar het kan ook zijn, dat hij een redelijk lange oude dag heeft. 

Ouder worden is geen ziekte

Iedereen wil graag zijn of haar hond zo lang mogelijk in goede gezondheid bij zich houden en zo lang hij nog plezier in zijn leven heeft.

U moet uw ouder wordende hond niet als zielig gaan behandelen. Dit mag u hem niet aandoen. Hij verdient uw respect. Wel moet u meer dan voorheen zijn gezondheid in de gaten houden, omdat sommige organen minder goed zullen gaan functioneren.

Ouderdom geeft verschijnselen van slijtage en uitval van één of meerdere organen. De cellen op zich worden oud en functioneren niet meer optimaal, kleine mankementen ontstaan in de weefsels en dit geeft slijtageverschijnselen. De manier waarop wij de hond zijn leven lang verzorgd hebben, is van grote invloed op deze ouderdomsverschijnselen.

Ouderdom betekent dat reserves opraken, een gegeven dat we niet dagelijks opmerken. Vaak komt dat pas na een 'stresssituatie' aan het licht.

Verzorging van de senior hond

Wij kunnen voor de ouder wordende honden veel doen. De dagelijkse voeding is van groot belang, ook aangepaste beweging, bepaalde diëten en verzorging van de huid.

Voor wat het dieet betreft: het voedsel moet makkelijk verteerbaar zijn (tragere stofwisseling). Het 'normale voer' bevat voor de oudere hond vaak teveel eiwitten, dit geldt overigens ook voor rood vlees. Er zijn tegenwoordig speciale voeders in de handel, die geheel zijn aangepast aan de behoeften van de senior hond.

De huid van de oudere hond vraagt veel aandacht (wekelijks borstelen voor een goede doorbloeding van de huid), net als de controle en verzorging van het gebit. Ze kunnen nl. last hebben van loszittende tanden, waar dan vaak ook een ontsteking ontstaat. Tandsteen is het begin van losrakende tanden en het regelmatig verwijderen hiervan verlengt de levensduur van het gebit (zie "Tandsteen").

Ook de ogen en oren moeten regelmatig worden gecontroleerd. Laat bij een bezoek aan de dierenarts de ogen en oren van de hond, en ook longen en hart eens controleren.

Honden lopen bij het ouder worden vaak al langer met afwijkingen rond, zonder dat wij het in de gaten hebben. Reuen kunnen op oudere leeftijd last krijgen van de prostaat.

Ouderdomscontroles zijn nog niet altijd zo gebruikelijk bij de dierenartsen, maar als u erom vraagt, zal iedere dierenarts bereid zijn om uw oudere hond eens aan een algehele inspectie te onderwerpen.

Als de hond wat ouder is geworden, kan de huid vaak een penetrante geur verspreiden. Dit kan worden tegengegaan door de hond eens te wassen en regelmatig te borstelen.

Lichaamsbeweging

Denk er vooral aan dat de normale hoeveelheid lichaamsbeweging niet ineens veranderd kan worden. Als de hond de hele winter met u kleine blokjes om heeft gelopen, mag hij in geen geval bij de eerste mooie voorjaarsdag worden meegenomen voor een lange wandeling. Daardoor kunnen er, door teveel beweging ineens bij een relatief warme dag, allerlei klachten bij de hond ontstaan, zoals hartklachten, zonnesteek etc. Geleidelijk de bewegingshoeveelheid per dag opvoeren is daarom ook het advies.

Ook een vakantie in de bergen kan een aanslag plegen op de algehele lichamelijke conditie van de ouder wordende hond.

Als laatste punt nog de omgevingstemperatuur. Een grote overgang van kou naar warmte of omgekeerd is slecht voor de ouder wordende hond. Hoe ouder de hond wordt, hoe groter zijn behoefte aan warmte zal worden.

U zult, door uw hond goed te observeren, ontdekken dat u de hond op een juiste wijze kunt begeleiden in het verouderingsproces. En de hond, waar we zo trots op waren toen hij jong was en die altijd in was voor een partijtje ravotten, heeft het verdiend, dat we hem ook bij het verouderingsproces helpen. En daarmee bedoelen we met alles wat in ons vermogen ligt om de hond in goede gezondheid en met waardigheid oud te laten worden!

In (laten) slapen

Sterven is even fascinerend als geboren worden, maar het roept bij mensen totaal verschillende emoties op.

Hoe u het echter ook wendt of keert, ook voor uw hond komt onvermijdelijk de laatste dag.

Als uw hond op een natuurlijke wijze aan zijn einde komt, is dat voor hem minder erg dan voor u. De hond die zonder pijn te lijden van ouderdom doodgaat, doet dat rustig en waardig. Het is of hij gaat slapen. Een aantal dagen voor zijn dood loopt hij nog gewoon rond, doch geestelijk is hij al 'op weg'. Het lijkt alsof hij u niet meer kent. Hij is als het ware in zichzelf gekeerd. Hij sterft precies zoals hij is geboren. Alleen.

Het op natuurlijke wijze inslapen van een hond, zonder dat we dat aan zien komen, wordt door ons boven alles geprefereerd. Er behoeft geen afscheid te worden genomen. Natuurlijk is er de pijn van het gemis, maar het leed van de beslissing te hebben moeten nemen is ons bespaard gebleven.

In de meeste gevallen loopt het echter niet zoals we het graag zouden willen zien. Doordat de huishond in een beschermde omgeving leeft, is zijn gemiddelde leeftijd hoger dan die van de in het wild levende hondachtigen en zal hij daardoor ook met de negatieve kanten van het ouder worden in aanraking komen.

In de natuur zal een hond nooit een lange lijdensweg hoeven te gaan. Daarvoor is de natuur veel te humaan. Hem wordt een snelle dood gegund. De oudere hond zou anders een vreselijke, pijnlijke en langzame dood sterven. Hij kan immers niet meer voor zichzelf zorgen en zal daardoor het overleven van de roedel in gevaar brengen. Reden waarom hij door zijn mederoedelleden snel en effectief wordt gedood. Wreed en zielig zijn begrippen die de natuur niet kent en lijden is er niet bij.

De medische wetenschap stelt ons in staat het leven van onze hond te verlengen. Een vraag die we ons hierbij moeten stellen is: "Wie doen we daar een plezier mee?". Er kan zich een ernstige, acute ziekte openbaren bij uw hond, waarbij uitzicht op herstel nihil is. U wordt dan voor een moeilijke keuze gesteld, als u al een keuze heeft. Het overvalt u. U neemt wel afscheid van de hond, maar het gaat zo snel, dat er nauwelijks tijd is te beseffen, laat staan te verwerken.

Plotseling is uw hond er niet meer. De eerste dagen na zijn dood is er dat schrijnende gevoel van gemis. Ieder moment verwacht u hem binnen te zien komen of achter u staan als u de deur van de kast opent. Met de tijd slijt het eerste verdriet en wat blijft zijn de dierbare herinneringen.

Mocht de hond lijden aan een langdurige ziekte of aan een opeenstapeling van kwaaltjes, dan kunt u zich weliswaar beter voorbereiden op het naderende afscheid (zie ook terminale zorg), maar dan moet vroeg of laat de beslissing worden genomen (zie euthanasie). U houdt van uw hond en u wilt hem zo lang mogelijk bij u houden, maar aan de andere kant knelt de vraag: "Mag ik hem dit aandoen en voor hoelang?".

Het bepalen van het tijdstip van laten inslapen wordt nog bemoeilijkt door het gedrag van de hond. Hij is geen zeurpiet en kan veel meer pijn verdragen dan de mens zonder het te laten merken. Daar komt nog bij dat slepende ziekten zich vaak kenmerken door pieken en dalen. Een slechte periode wordt gevolgd door enkele dagen van opleving en tegen beter weten in wordt de hoop aangewakkerd, dat hij misschien toch nog zal herstellen. Hierdoor wordt de verleiding erg groot om de beslissing voor u uit te schuiven. Wanneer lijdt de hond zo erg, dat ingrijpen onvermijdelijk is? Niemand kan dat zeggen of u hierin raden. U moet dat zelf uitmaken. U moet de beslissing nemen. Verwijten achteraf van te vroeg of te laat, kunt u bij voorbaat naast u neerleggen, mits u niet uw eigenbelang maar dat van de hond voorop hebt gesteld.

Dat u, als alles achter de rug is, met twijfels blijft zitten, is onvermijdelijk. Dat moet u accepteren en verwerken. Waarschijnlijk zult u toch niet kunnen laten ooit weer een hond te nemen, en dan...

Het besluit is genomen en u staat voor een zeer moeilijke opgave; u moet tot het einde toe bij uw hond blijven. Dat is het laatste en belangrijkste, dat u nog voor uw hond kunt doen. Hij heeft er recht op, dat u hem bijstaat, hoe moeilijk u dat ook vindt. Als het mogelijk is, gun uw hond dan een afscheid in zijn eigen omgeving. Is dat om wat voor reden dan ook onmogelijk, zorg er dan voor, dat het bezoek aan de dierenarts niet afwijkt van al die andere visites, die u daar ooit hebt afgelegd voor een prikje of een onderzoek. Doe geen bijzondere dingen. Vraag uw dierenarts wel of u in een aparte, rustige ruimte mag verblijven.

De dierenarts beschikt over middelen uw hond zo te laten inslapen, dat hij er niets van merkt. Als het zover is, zal de dierenarts hem een spuitje geven, dat hem in een diepe slaap doet vallen. Als u uw hond wilt steunen, is het nu zaak uw emoties te beheersen. Sommige mensen zijn hier sterk in, andere hebben er de grootste moeite mee. Is dit laatste bij u het geval, probeer dan aan andere dingen te denken. Dit is niet laf, slap of verraad aan uw hond. Integendeel, u helpt hem ermee als u rustig blijft. Na een minuut zal de hond gaan liggen en wegdoezelen. Hierna merkt hij niets meer. Niemand zal het u kwalijk nemen, als u nu uw tranen de vrije loop laat. U hoeft het laatste spuitje niet af te wachten, als u dat niet wilt. De hond is zich niet meer bewust van uw aanwezigheid.

U gaat waarschijnlijk erg bedroefd de deur uit, maar met de troost dat u de hond niet in de steek gelaten hebt. Voor uw verdriet hoeft u zich niet te schamen. Iedere hondenliefhebber weet wat u doormaakt.

Het verdriet van het afscheid nemen is het lot van iedereen die ooit aan een hond begint. De hond zelf kent dit verdriet niet. Hij heeft een langer en beter leven gehad dan de natuur voor hem in petto had.

Als er een hondenhemel zou bestaan, zou hij u waarschijnlijk toeblaffen: "Baas, heb over mij toch geen verdriet, we hadden het toch goed samen?"

STRAKS

Als ik straks oud ben, ziek en zwak,

en pijn verjaagt de slaap,

als onrust van mij bezit neemt,

doe dan wat onvermijdelijk is,

en laat me gaan...

de laatste goede daad.

Beslis voor mij en wees niet laf,

past eigenliefde bij de vriendschap die ik gaf?

Of uitstel tot het beter past

bij een verloren strijd?

Ik ben niet bang tijdens die laatste gang,

jij loopt niet weg,

je kijkt me aan,

je noemt me bij mijn liefste naam,

en houdt me stevig vast.

Vandaag voor het laatst, 

groet ik je met mijn hondenstaart...

Wat jij laat doen, doe je voor mij,

je hebt me nog meer pijn bespaard,

voor zinloos lijden mij bewaard.

Een zwaar besluit

-nee, huil nu niet-

een wijs besluit dat werd gegrond

op een oud en zo uniek verbond

jij bent mijn baas en ik was jouw hond.

Klik hier voor meer info over begraven en cremeren.