EHBO, tips en verzorging van uw hond door hondenclub De Vrolijke Viervoeters

Nagels groeien voortdurend aan en slijten ook voortdurend af. Indien de slijtage minder is dan de groei, zullen ze echter erg lang worden; dat kan bijvoorbeeld gebeuren, als uw hond vaak op een zachte ondergrond loopt, zoals in bos en hei of als een hond weinig beweging krijgt.

De nagels van de 'duim' aan de voorbenen en van de Hubertus- of wolfsklauw (het vijfde, onderontwikkelde teentje aan de binnenzijde van de achterbenen; sommige rassen, zoals de Briard, Pyrenese Berghond en de Beauceron hebben zelfs een dubbele Hubertusklauw) slijten niet af. Hierdoor kan uw hond ergens aan blijven hangen, met alle nare gevolgen van dien.

We moeten dan de nagels knippen met een stevige nageltang (in de dierenspeciaalzaak te koop); u doet het zelf of u vraagt het de dierenarts bij de jaarlijkse inenting of in de trimsalon.

Ook zijn er mensen, die een dremel gebruiken om de nagels van de hond te 'vijlen'; deze is in verschillende maten te koop. Klik hier voor 'n Engelse uitleg hoe je de dremel moet gebruiken.

Knipt u de nagels te kort af, dan knipt u in het 'leven', waarbij bloedingen het gevolg zijn. De hond ervaart dit als zeer pijnlijk. Bij witte teennagels is dat in de regel goed zichtbaar, bij donker gekleurde nagels is het gissen, waar het 'leven' zit; een lampje erachter kan u helpen.

De nagels hebben een goede lengte, als bij een normale stand (de hond staat recht op z'n vier poten) het uiteinde van de nagel de grond net niet meer raakt.

Is het leven toch geraakt en gaat het bloeden, dan kunt u dit stoppen door niet alleen tegendruk te geven (middels een drukverband, watten of uw vinger) en kijken of het stopt, maar ook het gebruik van bijv. een bloedstelpend middel in poedervorm, aluinsteen (vroeger gebruikt bij het scheren) of een soldeerbout. Wees voorzichtig met een sigaret!

Lange nagels, gebroken nagels en nagelbedontstekingen zijn veel voorkomende kwalen.

Nagels kunnen breken als ze te lang zijn of door trauma. De nagel kan nog in meer of mindere mate aan de nagel vastzitten. Een gebroken nagel is zeer pijnlijk, kan bloeden, er wordt aan gelikt en de hond loopt plotseling kreupel.
Het losse deel van de nagel kan verwijderd worden door het deel stevig vast te pakken en met een draaiende rukkende beweging los te trekken. Voordat de dierenarts de nagel er af trekt, verdooft hij de plek even door deze te bevriezen. Onmiddellijk hierna is de pijn over. Als de nagel bloedt, kan er voor enkele uurtjes een drukverband aangelegd worden. Nabehandeling is meestal niet nodig. Hoogstens voor enkele dagen een pijnstiller. In sommige gevallen kan een aantal dagen een soda-, biotex- of Hibiscrub®-badje nodig zijn. Als er een ontsteking optreedt, kan er een antibioticum gegeven worden. Er moet dan wel opgelet worden of de gehele nagel is weggenomen. Een restje van de nagel kan de ontsteking van het nagelbed veroorzaken.

Heeft de hond regelmatig last van gescheurde duimnagels, dan kunnen deze nagels operatief verwijderd worden. Wordt een hond herhaaldelijk met gebroken of ingegroeide hubertusklauwen aan de dierenarts aangeboden, dan kan hij overwegen de hubertusklauwen in zijn geheel te amputeren. Deze chirurgische ingreep is toegestaan als dit in het belang van de hond is.

Een nagelbedontsteking is een ontsteking van de nagelriem. Dit is pijnlijk, er wordt aan gelikt of gebeten en de hond kan kreupel lopen.
De ontsteking kan komen door trauma, bacteriën, parasieten of schimmels. Allergische reacties kunnen ook de oorzaak zijn, zoals voedselallergie en atopie. Tevens kan er een auto-immuunziekte aan ten grondslag liggen.

Het is belangrijk te kijken of de hond last heeft van één of meerdere tenen. Is er slechts één ontstoken, dan kan daar een verwonding, splinter, grasaartje of iets dergelijks aanwezig zijn. Bij een ontsteking van meerdere tenen moet u denken aan ziekten met een diepere oorzaak.
Goed klinisch onderzoek is van belang en om de diagnose te stellen kan er verder onderzoek gedaan worden:

• Bacteriën: een swab (uitstrijkje) nemen van de plek en vervolgens op kweek zetten. Er kunnen bijv. Staphylococcen gevonden worden.

• Parasieten: een afkrabsel nemen tot bloedens toe en een microscopisch onderzoek doen. Er kan bijv. Demodex gevonden worden.

• Schimmels: Woodse lamp en een schimmelkweek inzetten. Er kan bijv. Microsporum canis gevonden worden.

• Auto-immuunziekten: huidbiopsie nemen. Er kan bijv. Pemphigus gevonden worden.

• Gezwel: biopsie of een röntgenfoto. Er kan bijv. een Plaveiselcelcarcinoom gevonden worden.

Is de diagnose gesteld, dan kan hier vervolgens een goed behandelplan voor worden gemaakt.

Soms is een nagelbedontsteking heel hardnekkig en niet met medicamenten te genezen. De dierenarts zal dan voor een operatie kiezen. Hij zal er misschien de voorkeur aan geven om een gedeeltelijke amputatie uit te voeren, waarbij de teen volledig intact blijft.

Wassen moet alleen indien werkelijk nodig, bijvoorbeeld na het zich rondwentelen in modder, kadavers of ontlasting.

Een hond kan echter regelmatig in bad. Zolang u geen gebruik maakt van zeepmiddelen, is er geen limiet te stellen aan baden en zwemmen. Maakt u wel gebruik van zeepmiddelen, dan dient u een speciale hondenshampoo te gebruiken. Zeep reinigt weliswaar de vacht, maar spoelt ook de lichaamsvetten en het talg weg. De haren blijven onbeschermd, drogen uit en breken af. In de hondenshampoos zijn vetbestanddelen verwerkt, die het uitdrogen van de haren voorkomen.

Voorkom dat er schuim in de ogen, neus of in de mond komt. Spoel de huid en de vacht daarna met veel lauw water goed schoon, zodat er geen shampooresten achterblijven.

Het is daarna het beste de hond droog te föhnen, maar als dat niet mogelijk is, laat de hond dan in een warme ruimte opdrogen. Pas ervoor op dat bepaalde huiddelen bij het föhnen niet te warm worden. Zet de föhn daarom in een lage stand en richt de warme luchtstroom niet te lang op één plek. Spreek de hond bemoedigend toe, voer alle handelingen rustig uit, dan vindt uw hond het niet erg om gewassen te worden.

Laat de hond pas weer naar buiten gaan als hij helemaal is opgedroogd: ook honden kunnen verkouden worden!

Nog een tip: het wassen van de hond met lekker warm water tijdens de ruiperiode versnelt het uitvallen van de loszittende haren.

Rondom de anale opening bevinden zich een drietal soorten klieren met elk een eigen functie.

Net binnen de anus liggen de anaalklieren, die reukstoffen afscheiden, die met de ontlasting mee naar buiten gedreven worden.

Door de anaalzakkliertjes wordt een smerige stinkende stof geproduceerd, die opgeslagen wordt in de anaalzakjes. De uitmondingsplaatsen van de anaalzakjes vindt u op de anale 'ring', vergeleken met de klok op 5 en 7 uur.

Het anaalzakvocht diende oorspronkelijk om eventuele belagers af te schrikken. Omdat onze gedomesticeerde hond weinig natuurlijke vijanden meer heeft, worden deze afweerklieren te weinig geledigd. Er treedt ophoping van anaalzakkliervocht op, waarna een ontsteking kan optreden, zeker als de hond een tijdje veel stress heeft of last heeft van diarree. Het niet meer uitdrukken (tijdens het ontlasten) van de anaalzakjes kan ook het gevolg zijn van spierzwakte bij honden met overgewicht of door een overproductie van bruine vloeistof zoals dat voorkomt bij honden met bijvoorbeeld seborrhoe. Doordat de anaalzakjes niet meer geleegd kunnen worden, ontstaat er fermentatie en bacteriële infectie.

Ontstekingen van de anaalzakjes komen het meeste voor bij kleine hondenrassen; bij grote en bij reuzenrassen komt deze aandoening bijna niet voor. Een van de symptomen van dit ongerief is het bekende 'sleetje rijden', waarbij de hond zich in zittende houding met zijn voorpoten over de grond of het tapijt sleept. Ook zal het dier zich overmatig likken en bijten rondom de anus en op het achterlijf. Soms resulteert dit in kaalheid en/of ernstige ontstekingen van de huid.

Indien geen behandeling wordt ingesteld, kan de ontsteking doorbreken door de huid enkele centimeters onder de anus. Genezing is dan langdurig, terwijl de hond constant stinkt. Regelmatig de klieren uitknijpen is wel een smerig stinkende, maar in elk geval de beste remedie, wil men tenminste erger voorkomen.

Doe een handschoen aan. Ga met de vingers naast de anus naar 'binnen' en breng de vingers dichter bij elkaar en maak dan door een 'trekkende' beweging naar achteren de klieren leeg. U moet niet de anaalklier leegknijpen naar 'voren' toe, maar ga eerst met de vingers de 'diepte' in en voorbij de klieren, en maak dan een 'trekkende' beweging.

Durft u het zelf niet te doen, vraag het dan uw dierenarts bij de jaarlijkse inenting of in de trimsalon.

Na het leegmaken van de ontstoken anaalzakjes is het mogelijk om de anaalzakjes te spoelen met een zwak ontsmettend middel. Indien er sprake is van een acute ontsteking is het mogelijk om wat ontstekingsremmende en antibioticumhoudende zalf in de anaalzakken in te brengen. Het kan zelfs nodig zijn om ook een kuur antibioticatabletjes te geven.
Indien er een abces aanwezig is, moet deze worden opengelegd en gespoeld.
Als de klachten blijven terugkeren, is een operatie, waarbij de anaalzakjes geheel worden weggenomen, noodzakelijk. Deze operatie is een goede methode om uw hond van de vervelende, telkens terugkerende, klachten af te helpen.

Maar een dierenarts opereert niet gauw, omdat opereren niet geheel zonder risico is. Naast het altijd aanwezige risico van een narcose, bestaat er een zeer kleine kans op incontinentie van de ontlasting, omdat er dichtbij de sluitspier van de anus geopereerd wordt.

Als een reu groene of gele druppels verliest, wil dat zeggen dat hij een voorhuidontsteking (balanopostitis) heeft. De hond zal daarbij vaak aan z'n plasser likken.

Voorhuidontsteking zien we bij geslachtsrijpe reuen van alle rassen en alle leeftijden. Bijna alle reuen hebben er af en toe last van, maar bij sommigen neemt het echt hinderlijke vormen aan.

Bij een min of meer ernstige ontsteking dient de dierenarts te worden geraadpleegd.

De penis van uw hond wordt omgeven door huid. De ruimte die door de huid gevormd wordt, is aan de binnenkant bekleed met slijmvlies. Deze met slijmvlies beklede ruimte noemen we de voorhuid. Door de vorm en omvang van de voorhuid is het niet vreemd dat de voorhuid bij reuen snel kan ontsteken. We zien dan dat de reu groene of gele druppels verliest. Dit is gewoon ontstekingsvocht en niet (wat veel mensen denken) sperma.

Door veelvuldig uitschachten van de penis of door het binnendringen van stof of zand in de voorhuid, kan het slijmvlies van de voorhuid ontsteken. Bij deze ontsteking zijn ook vaak staphylococcenbacteriën aanwezig, die zorgen voor het ontstaan van etter, die u als druppeltjes aan de punt van de voorhuid kan waarnemen of zelfs kan vinden op de grond of tegen de muur.

De aanwezigheid van etter is niet hygiënisch en kan voor mensen gevaar opleveren. Om die reden is een behandeling, evt. onder leiding van een dierenarts, gewenst.

Het spreekt vanzelf, dat tijdens een voorhuidontsteking niet met deze reuen mag worden gefokt!

U kunt er ook zelf wat aan doen. Hoe maakt u de plasser van de reu schoon als er een teveel aan smegma of vreemde voorwerpen, zoals zand of grassprietjes, is?

• voorhuidcleaner, te koop bij de dierenarts en dierenspeciaalzaken. Prepusol® is zo’n voorhuidcleaner, maar er zijn ook andere merken, zoals Specicare, Jean Peau etc. Op de beschrijving staat wat u moet doen.

• verdunde badedas, d.w.z. 2 eetlepels groene badedas (echt uit de groene fles, de Classic, en niet de Classic vitaal-variant) op 1 liter lauwwarm water.

• uitspoelen met verdunde tea tree oil of theeboomolie: 15 druppels olie op 300 ml gekookt water.

• kamillethee, d.w.z. ik heb er zelf geen ervaring mee, maar deze tip kreeg ik van meerdere mensen tijdens de gehouden theorieavonden.

• in de kruidengeneeskunde wordt o.a. 1 : 10 verdunningen van Echinacea purpurea OER toegepast.

Zo wordt bijv. de combinatie Pulsatilla pratensis D6 en Hepar sulfuris D6 via de mond toegediend. Omdat het hier gaat om de behandeling van een etterige ontsteking, die niet echt de oorzaak van de klacht is, zijn met deze combinatie de resultaten vaak teleurstellend.

In gevallen van ernstige ontstekingen van de voorhuid, in het bijzonder in de diepte bij de omslag van penis naar voorhuid moeten er rigoureuzere middelen gebruikt worden. De dierenarts schrijft dan een kuur voor met bijv. Avuloxyl®, dat normaliter toegepast wordt als uierinjector bij koeien. In dit middel zitten een breed spectrum antibioticum (clindamycine) en een ontstekingsremmer (prednison).

De voorhuidontsteking recidiveert zeer gemakkelijk, zodat ook de therapie (welke dan ook) vaak opnieuw moet worden begonnen.

Een erg ingrijpende maatregel is uw reu te laten castreren. Dat helpt in de meeste gevallen wel, maar de ingreep en de nadelige effecten staan niet in verhouding. Dus laat nooit uw reu castreren, omdat hij veel last heeft van een voorhuidontsteking.

Voor een hond is een gezond gebit een voorwaarde om goed te kunnen eten. Controleer daarom regelmatig het gebit van uw hond. Het regelmatig eten van harde brokken kan bijdragen aan schone, gezonde tanden.

Voor het ontstaan van tandsteen moet er op de tanden en kiezen tandplaque aanwezig zijn. Uiteindelijk verhardt dat onder de invloed van speeksel tot tandsteen.

Tandplaque is een witte, zachte, afschraapbare laag die voornamelijk op de rand van het tandvlees zit en die ontstaat door het niet regelmatig schoonmaken van het gebit. Voorkeursplaatsen zijn met name de basis van de hoektanden en de achterste kiezen. Die laag bestaat uit bacteriën, kalk, fosfor, voedselresten en water en wordt bijeen gehouden door een kleverige stof, die de bacteriën produceren.

Tandplaque zorgt voor een ontstekingsreactie, die vervolgens door de bacteriën in stand worden gehouden. Als de plaque blijft zitten dan zorgen die bacteriën er samen met het speeksel voor, dat er tandsteen wordt gevormd (verkalking). Op zijn beurt vormt tandsteen een ideale voedingsbodem voor bacteriën en zo is de cirkel rond. Als gevolg van tandsteen kunnen bloedingen van het tandvlees voorkomen. Ook kan het tandvlees steeds verder aangetast worden, waardoor de tand losser komt te zitten en uiteindelijk verwijderd zal moeten worden.

Tandsteen is op de tanden zichtbaar als bruin beslag; vaak is de onfrisse geur uit de mond het eerste dat opvalt. Tandsteen is te verhelpen door mechanische verwijdering en via hoogfrequente trillingsapparatuur (ultrageluid). In sommige gevallen is het verwijderen van bepaalde gebitselementen nog de enige oplossing.

Door regelmatige gebitsreiniging kan tandsteen voorkomen worden. Het poetsen van de tanden is bij dit schoonmaken zeer belangrijk; het gebruik van tandpasta doet er minder toe dan de mechanische reiniging.

• Als u tandpasta gebruikt, poets dan met een speciale tandpasta voor honden. Dat vereist over het algemeen wel wat oefening, maar het is een hele goede manier om het gebit van uw viervoeter schoon te houden.

Gebruik absoluut geen gewone tandpasta! Die bevat chemicaliën die voor de mens onschadelijk zijn, maar die bij de hond als bloedverdunner kunnen werken als de tandpasta wordt doorgeslikt.

Daarnaast bestaan er speciale hondentandenborstels die u samen met de hondentandpasta kunt gebruiken.

• Ook zouden kauwbotten of bijvoorbeeld een flostouw een preventief effect hebben tegen tandsteen. Geef nooit botten van konijn, haas of gevogelte, omdat deze botsplinters veroorzaken, die verwondingen aan slokdarm, maag- en darmwand geven.

• U kunt naast het gebruik van een speciale hondentandenborstel de tanden echter ook goed poetsen met uw vinger gewikkeld in een gaasje; dit kan zonder tandpasta.

• Eventueel kunt u het tandsteen eerst met een wattenstaafje gedrenkt in waterstof peroxyde 3%, dat bij de drogist te verkrijgen is, aanstippen. Het wordt na enige minuten iets makkelijker om het tandsteen te verwijderen, omdat waterstofperoxide het poreuze tandsteen schoon bruist.

• Daarnaast is een regelmatige, bij voorkeur jaarlijkse, gebitscontrole en eventuele reiniging door een dierenarts aan te bevelen. Is het zeer ernstig, dan zal de dierenarts het tandsteen bij de hond onder narcose kunnen verwijderen.

Maar de verzorging van het gebit door de eigenaar blijft veruit het belangrijkste. Oefen dit al met uw pup en houd dit ook vol!