Op 4 oktober is het werelddierendag, de dag waarop overal ter wereld wordt stilgestaan bij de rechten van de dieren in onze samenleving. Dit jaar al voor de 79e keer (zie ook onze hondendag).

Dierendag is net als bijvoorbeeld de Dag van de Arbeid (1890), Vrouwendag (1910), Moederdag (1914) en Boomplantdag (1919) een (inter)nationale dag, die niet meer weg te denken is uit onze hedendaagse cultuur.

Doordat de commerciële bijdragen aan deze dag steeds meer overheersen, raakt de historische bedoeling wat op de achtergrond. Zo is de relatie tussen Werelddierendag en de heilige St. Franciscus steeds minder algemeen bekend. Wie was die middeleeuwse monnik uit de 13e eeuw en kan hij ons wellicht nog iets wezenlijks leren over onze omgang met dieren?

Franciscus van Assisi was een monnik, die in 1182 in het stadje Assisi in Noord-Italië werd geboren. Franciscus heette eigenlijk Giovanni Battista Bernardone en was de zoon van een rijke lakenkoopman. Hij is de stichter van de Franciscanerorde.

Op 4 oktober (Werelddierendag) gedenken we de sterfdag van Franciscus van Assisi. Hij stond namelijk bekend als een grote dierenvriend en kon volgens de verhalen zelfs met dieren spreken. Volgens de overlevering hield Franciscus zijn eerste evangelische preek voor een dierengezelschap.

Vandaar de verbinding van Franciscus met dierendag.

Franciscus had een gelukkige jeugd met een overvloed aan alles wat zijn hartje begeerde. Maar op een dag brak er oorlog uit tussen Assisi en een naburige stad. Franciscus nam met idealistische verwachtingen deel aan de strijd. Dit pakte echter anders uit, toen hij gevangen werd genomen en voor twaalf maanden de cel in ging. Na dat jaar kwam hij weliswaar vrij, maar werd ook ernstig ziek. In de maanden noodgedwongen bedrust kon hij nadenken over zijn leven. Ontevreden over het resultaat besloot hij het allemaal anders te gaan doen.

Na dit bekeringsproces besloot hij een streep te zetten onder zijn gerieflijk en verkwistend bestaan. Hij koos vrijwillig voor de armoede en stelde zijn leven in dienst van God. Nadat hij zich twee jaar in de bergen had teruggetrokken, kwam hij terug. Vanaf dat moment kwam hij op voor de arme en zieke mensen en groeide zo uit tot vriend van zwervers en bedelaars.

De monnik Franciscus schijnt in die tijd een fascinerende verschijning te zijn geweest. Volgens de overleveringen was hij een klein, lelijk mannetje, nauwelijks geschoold en met voor die tijd vreemde opvattingen. Franciscus is hierdoor vaak bespot en vernederd, maar maakte toch veel indruk op de mensen. Hij kreeg al snel een groep volgelingen en stichtte een broederschap. De orde van de Franciscanen of de 'minderbroeders'. Twee jaar na zijn dood is hij heilig verklaard.

Franciscus genoot volop van Gods schepping: zon, maan en sterren, wind, water en vuur, planten, bloemen en dieren.

Vooral voor het leven van de dieren had hij veel eerbied en dit was niet echt gebruikelijk in zijn tijd. Er wordt zelfs gezegd, dat Franciscus ook sprak met de dieren, zijn eerste preek zou voor een dierengezelschap zijn geweest.

Het 'Zonnelied' is een beroemd gebed, dat hij in het laatste jaar van zijn leven heeft geschreven. Hierin bezingt en vereert hij de hele schepping met alles erop en eraan.

Op 4 oktober 1226 stierf Franciscus op 44-jarige leeftijd aan een van de vele ziektes, die hem tijdens zijn leven achtervolgden.

Tijdens een dierenbeschermingscongres in 1929 in Wenen is zijn sterfdag uitgeroepen tot Werelddierendag. In Nederland werd in 1930 voor het eerst dierendag gevierd, m.a.w. dit jaar vieren wij dierendag voor de 79e keer.

Al vanaf de beginperiode proberen organisaties voor de bescherming van dieren op deze dag het publiek bewust te maken van de rechten van dieren en de bescherming die daarbij past.

Een dergelijke dag is in onze huidige samenleving jammer genoeg nog net zo nodig als 79 jaar geleden. Er vinden nog steeds onnodige en uiterst brute praktijken plaats tegen dieren. Denk bijvoorbeeld aan de zinloze paardenmishandelingen die de laatste jaren plaatsvonden in ons land. Dit soort mishandelingen mogen niemand onverschillig laten. Of zaken als de bio-industrie of de handel in exotische dieren.

Dierendag is er ook om dit besef onder mensen te laten wortelen. Het zien van een gewond dier, ongeacht wat voor soort dier of hoe klein of groot, moet bij iedereen een bezorgde en beschermende reactie opwekken.

Zo stelt Franciscus dat mensen, die geen medelijden voelen voor een dier, op een soortgelijke wijze zullen handelen tegenover hun medemensen. Zelfs na 800 jaar is dit (helaas) nog steeds een waarheid als een koe.

Daarom is het goed om één keer per jaar onze huisdieren extra in het zonnetje te zetten en stil te staan bij onze verantwoordelijkheden ten opzichte van onze 'nederige broeders'.

4 Oktober is en blijft een dag om onze huisdieren extra te verwennen. Vooral voor de kinderen is het een leuke dag om hun geliefde hond, kat, konijn of cavia te kunnen vertroetelen.

Voor ons, volwassenen, is het misschien een mooi gebaar om juist nu even extra stil te staan bij dieren die het wat minder goed getroffen hebben door bijv. de Dierenbescherming of iets soortgelijks te steunen.

Er worden op of rond 4 oktober verschillende activiteiten gehouden.

Een greep hieruit:

• Sinds enkele jaren houden alle bij de dierenbescherming aangesloten asiels jaarlijks open huis om het publiek kennis te laten maken met hun werk en in de hoop nieuwe bazen voor de asieldieren te vinden.

Op die dagen voert de Dierenbescherming steeds intensief campagne met voorlichting, ledenwerfacties en financiële acties.

• Elk jaar op werelddierendag, 4 oktober, is het feest voor honden in Subtropisch Zwemparadijs Mosaqua te Gulpen. De buitenbaden zijn dan inmiddels voor het publiek gesloten, de chemicaliën zijn uit het water en voordat het zwemwater definitief uit de baden verwijderd wordt, is het tijd voor Doggyzwemmen.

Alle honden én hun baasjes kunnen van 13.00 - 17.00 uur gratis in de buitenbaden zwemmen.

• Van oudsher speelt de school een primaire rol bij de organisatie van activiteiten. Leerlingen van basisscholen doen bijvoorbeeld mee aan teken- en verkleedwedstrijden, bouwen vogelnestkastjes of bezoeken kinderboerderijen. Nieuw sinds de jaren 70 is, dat de leerlingen hun huisdieren mee naar school brengen.

Ook wordt vaak op deze dag het Hond & Kind-project of Lezen met honden gehouden.

• In sommigen kerken worden de huisdieren op 4 oktober gezegend.

• Verder zijn de laatste decennia ook allerlei gemeentelijke instellingen en verenigingen (zoals buurt-, jongeren- en welzijnscentra, dierenverenigingen en kinderboerderijen) jaarlijks actief betrokken bij dierendag.

• Ook dierenwinkels en winkelcentra hebben rond deze tijd speciale acties.

• Er worden door restaurants openbare maaltijden georganiseerd voor dieren en taarten aangeboden aan olifanten of apen in dierentuinen.

• In Arnhem werd in 2006 het concert Sterren voor Dieren, een spetterend muziekspektakel, gehouden.

• Bij Intratuin werd op 4 oktober '06 van 9.30 tot 12.00 uur een Hondenontbijt georganiseerd. Men kon met de hond langsgaan bij één van de vestigingen en de viervoeter verwennen met een heerlijk gratis hondenontbijt. Ook voor de baasjes stond wat lekkers klaar.
 

U ziet ... dierendag heeft zich ontwikkeld tot een evenementendag met kleinschalige activiteiten verspreid op lokaal niveau, vooral voor kinderen georganiseerd, maar met een vermenging van veel verschillende belangen.
 

We wensen jullie een fijne dierendag!