Alfabetische lijst van Nederlandse en buitenlandse 

kynologische & medische termen en uitdrukkingen

E

E&B:

Exterieur en Beweging; examen (sinds 1968) voor een aanstaand keurmeester, ná de KK-II. 

Voor het examen E&B moet de kandidaat beschikken over de volgende kennis en kunde: 

a) theoretische kennis, die vereist is om te kunnen oordelen over het uiterlijk en de wijze van voortbewegen van de hond; 

b) het vermogen om in de praktijk het uiterlijk en de wijze van voortbewegen van een normaal gebouwde hond te beoordelen en daarvan een keurverslag te maken.            

E.C.G., ECG:

is de afkorting van elektrocardiogram; hartfilmpje. Registratie van de elektrische activiteit in het hart.

Echinococcus, ecchinococcus:

            blaasworm; larvaal ontwikkelingsstadium van lintworm.

Echinococcose, echinococcosis:

zie hier.

Echinococcus granulosis:

is de kleinste hondenlintworm met een lengte van maximaal 1 cm. De worm bestaat dan ook maar uit maximaal 4 leden. De blaasworm vindt men bij tal van tussengastheren, waaronder alle huisdieren (ook de hond zelf kan als tussengastheer fungeren) en de mens. 

Zeer nadelig voor de tussengastheer is de zeer langzame groei van de blaasworm. Pas na 5 maanden is er een doorsnee van circa een centimeter, maar de groei kan zich voortzetten tot een doorsnede van tien centimeter. Mocht de blaasworm open barsten, dan kunnen nieuwe blaaswormen ontstaan. In een blaas vermenigvuldigt de kop zich langs ongeslachtelijke weg en iedere kop is in staat een nieuwe dochterblaas te ontwikkelen. De blaaswormen ontwikkelen zich bij voorkeur in het lever- en longweefsel, maar ook wel in de hersenen.

Regelmatig worden ecchinococcusblazen bij in Nederland geslachte runderen aangetroffen; meestal betreft het rundvee uit het buitenland. Over menselijke slachtoffers worden in Nederland zelden iets vernomen. Op Sicilië evenwel sterven ruim duizend mensen per jaar t.g.v. de ontwikkeling van blazen.

In maart '08 werd bekend, dat deze worm geconstateerd is bij runderen afkomstig uit Roemenië. Besmette runderen kunnen elkaar niet besmetten en de worm is niet gevaarlijk voor de mens. De verspreiding van de worm kan alleen via de hond. Wanneer een hond slachtafval van een besmet rund eet, kan hij de worm verspreiden door het veevoer te bevuilen met ontlasting. Een besmetting kan voor een rund dodelijk zijn. Behandelen is niet mogelijk. De belangrijkste maatregel is het ontwormen van de honden in Roemenië.

Echinococcus multilocularis (vossenlintworm):

is de kleine lintworm van de vos (2-6 mm.). Incidenteel kan de mens besmet raken door opname van de eitjes, die door geïnfecteerde vossen worden uitgescheiden. Dit kan leiden tot een zeer ernstige ziekte bij de mens, alveolaire echinococcose (zie vossenlintworm). Alveolaire echinococcose bij de mens wordt veroorzaakt door het larvale stadium van Echinococcus multilocularis. Deze kleine lintworm is nauw verwant maar kleiner dan Echinococcus granulosis, de lintworm van de hond. 

Echinococcus multilocularis heeft in het volwassen stadium een lengte van 4-6 mm. en leeft dan in de dunne darm van de vos. Eventueel kunnen ook de hond en kat als eindgastheer besmet raken. De eieren worden met de ontlasting uitgescheiden en kunnen na orale opname door de tussengastheer (kleine knaagdieren) en toevalligerwijze ook door mensen tot infectie leiden. Bij de tussengastheer en de mens kan zich een primaire metacestode (blaas) ontwikkelen in de lever die zich van hieruit ook naar andere organen kan verspreiden. De beschadigingen die ontstaan in de lever kunnen zeer uitgebreid zijn. De doorwoekerende cyste vormt dochterblazen, die de lever het aanzien geven van longweefsel. Daarom heet de ziekte ook wel alveolaire echinococcose. De ziekte lijkt in gedrag sterk op leverkanker en wordt hier ook vaak mee verward. 

Van oudsher komt Echinococcus multilocularis voor in Centraal-Europa, met name in Zuid-Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk en het oostelijk deel van Frankrijk. Maar ook in Nederland is het gevonden. In 1996 werd bij een onderzoek in de omgeving van Gulpen (Zuid-Limburg) en rond Midwolda (Groningen) voor het eerst de vossenlintworm aangetroffen. Volgens de VWA (Voedsel- en Warenautoriteit, waaronder de Keuringsdienst van Waren ressorteert) is het besmettingsrisico voor de bewoners bij voorzorgsmaatregelen relatief laag. Die voorzorgsmaatregelen zijn:

1) bosvruchten (zoals bramen, frambozen en bosbessen), zelfgeplukte paddenstoelen en valfruit eerst grondig wassen en zo mogelijk koken voor consumptie. Denk eraan, dat niet alleen laag groeiende bosvruchten een mogelijke besmettingsbron vormen, want ook eieren, die met vossenontlasting in het milieu worden uitgescheiden, kunnen met regen of wind ook op hoger groeiende bosvruchten terechtkomen;

2) handen goed wassen na tuinieren en andere grondwerkzaamheden (waarbij gronddeeltjes besmet met eitjes aan de handen blijven kleven);

3) wees voorzichtig met contact met de vacht en faeces van geïnfecteerde vossen. Pak daarom vossen (aangeschoten of gedood) alleen met handschoenen beet. Het vervoer van dergelijke vossen moet plaatsvinden in goed afgesloten plastic zakken;

4) honden die bij vossenjacht worden ingezet, na afloop afdouchen. Jachthonden, zeker in Zuid-Limburg en Groningen, elke 3-4 weken ontwormen met een anti-wormmiddel werkzaam tegen lintwormen (praziquantel).

Tip: mensen die met hun hond naar de Ardennen of Oostenrijk zijn geweest: laat uw hond bij terugkomst ontwormen tegen de vossenlintworm (een voor mensen zeer gevaarlijke lintworm!).

Zie ook folder 1 en folder 2 over de vossenlintworm.

Echografie (echo, echoscopie):

techniek om m.b.v. ultrasone golven (trillingen) o.a. tumoren en zwangerschap zichtbaar te maken. Dit onderzoek is voor zover bekend onschadelijk en kan in het algemeen zonder algehele anesthesie plaatsvinden. 

Eclampsie (moederwaanzin):

ziekte bij zogende dieren. Zwangerschapsstuipen, puerperale tetanie of zoogkramp. Ga onmiddellijk naar de dierenarts.

Het wordt veroorzaakt door een lager calcium- en een te hoog fosfor- en wellicht ook glucosegehalte in het bloed dan normaal, maar de echte oorzaak is onbekend. Men denkt wel aan een onvoldoende werkende bijschildklier, die de verhouding calcium-fosfor dient te regelen. 

Eclampsie doet zich voor na het werpen, en kan zich tot 21 dagen erna voordoen, hoewel het ook wel eens, zij het zelden, vóór het werpen optreedt. Kleinere rassen (teven), die veel melk geven en meerdere pups hebben, zijn er vatbaarder voor.

De eerste verschijnselen zijn snelle ademhaling, rusteloosheid, janken, dan waggelen en stijfheid van de poten. Kort daarna valt de hond om en kan niet meer opstaan. Poten en nek zijn stijf gestrekt, er treden krampen op, die elkaar steeds sneller opvolgen en langer aanhouden. De tijd die verloopt van de eerste verschijnselen tot aan het optreden van de hevige krampen kan variëren van 15 minuten tot 12 uur.

U kunt trachten eclampsie te voorkomen door vanaf de vroege dracht tot het spenen van de pups steeds een goed dieet te verstrekken met daarin calcium en fosfor in de juiste hoeveelheden en verhouding. 

Ectoparasieten:

ziekteverwekkers die leven op of in de huid. We kunnen daarbij insecten onderscheiden (vlooien, luizen en vliegen) en spinachtigen (mijten en teken); i.t.t. endoparasieten. 

Ectopische Cilie:

haartjes die vanuit de haarzakjes onder het bindvlies richting oogbol/hoornvlies groeien (zie ook Distichiasis) en daardoor het hoornvlies beschadigen. De ectopische cilie bevindt zich meestal in het midden van het bovenooglid (dit noemt men 12 o’clock positie).

Ectropion:

het naar buiten krullen van het (onder)ooglid. Anders gezegd: een niet aangesloten, te ruime oogspleet. Bij Bloedhonden, Sint Bernard en Bassethound vaak te zien. Men noemt het bij deze rassen ook wel haw; i.t.t. entropion.

De afwijking gaat vaak samen met een veel te ruime kophuid en laag aangezette, zeer zware oorschelpen, die de situatie nog verslechteren. De onderooglidrand sluit niet goed aan op de oogbol, waardoor de bindvliezen en het hoornvlies niet meer goed worden beschermd. Dit heeft een chronische irritatie tot gevolg, die resulteert in roodheid van de bindvliezen en soms in hoornvliesafwijkingen. Vooral in rust zijn de afwijkingen duidelijk zichtbaar. Opereren is mogelijk, maar moet wel door een ervaren chirurg gedaan worden. 

ECVO:

European College of Veterinary Ophthalmologists; Europese vereniging van dierenartsen, specialist oogheelkunde.

Eczeem:

acute vochtige dermatitis met ontstoken, vochtige en pijnlijke plekken. Dit komt vooral veel voor bij langharige honden en is waarschijnlijk het gevolg van andere aandoeningen, zoals parasieten of een anaalklierontsteking.            

Eczema solare:

            eczeem, dat wordt veroorzaakt door zonnebrand.

ED:

            zie elleboogdysplasie.

E.E.G.. EEG:

            elektro-encefalogram; hersenfilmpje.

Eénsporig gaan:

het tijdens de draf zodanig neerzetten van de voeten, dat hun sporen één lijn vormen.            

Eerste lijnsgeneeskunde:

het verschil tussen 1e lijns- en 2e lijnsgeneeskunde is eigenlijk het gemakkelijkst te vergelijken met het verschil tussen de huisarts en het ziekenhuis.

De huisarts houdt zich bezig met 1ste lijnsgeneeskunde: het eerste klinische onderzoek, het verhelpen van kleine kwaaltjes etc. Als de huisarts echter niet de gewenste onderzoeken kan doen of er moet geopereerd worden, zal hij de patiënt doorsturen naar een specialist in het ziekenhuis.

Zo is het dus ook bij de hond: de dierenarts houdt zich bezig met 1ste lijnsgeneeskunde. Voor specialistische onderzoeken moet u met uw hond naar een gespecialiseerde kliniek, een dierenziekenhuis zoals bijv. in Utrecht.

Effileren:

uitdunnen van haren m.b.v. een effileerschaar. Effileren is een manier van knippen met een uitdunschaar, een speciaal getande schaar, waardoor er in een pluk haar verschillende lengtes voorkomen, zodat het haar goed 'valt'. Hierdoor krijg je geen 'happen' in de vacht. Het gebeurt bijv. bij het trimmen van Golden Retrievers, Cockers en andere Spaniels, Setters en honden met een soortgelijke vacht.

Zie ook vachtproblemen en vachtverzorging.

E.G., EG:

afkorting van Elementaire Gehoorzaamheid. Cursussen, waarbij de hond leert hoe zich te gedragen t.o.v. andere honden en personen en gegeven commando's uit te voeren. 

Het verschilt wel van de G&G. De Elementaire Gehoorzaamheid is meer toegesneden op het dagelijkse leven en de omgang van de hond in de maatschappij. Daarnaast wordt door iedereen geaccepteerd, dat de EG noodzakelijk is als basis, ook voor het latere Agility of Behendigheid. G&G gaat nog een stap verder (kijk daar voor meer info).            

E.H.B.O. bij dieren / EHBO bij honden:

afkorting van Eerste Hulp Bij Ongelukken. Zie wetenswaardigheden.

Eierstok:

            ovarium.

Eigenaar:

persoon of groep van personen aan wie de hond wettelijk toebehoort.

Eilandjes van Langerhans:

zijn cellen in het endocriene deel van de alvleesklier (pancreas), die in kleine groepjes verenigd liggen. Ze vormen 2 producten:

1) insuline

De belangrijkste taak van dit hormoon is de omzetting van glucose tot glycogeen en de opslag van dit glycogeen in de spieren en in de lever. Bij een te geringe werking van de Eilandjes van Langerhans wordt te weinig glucose uit de bloedbaan verwijderd. De overtollige glucose wordt afgevoerd via de nieren, hetgeen met waterverlies gepaard gaat. We noemen dit ziektebeeld diabetes mellitus.

2) glucagon

Dit hormoon werkt antagonistisch t.o.v. insuline: het zet glycogeen om tot glucose.

Eiwit:

stof opgebouwd uit aaneengesloten ketens van aminozuren; ook: proteïne. 

Ze worden voornamelijk benut als bouwstof. Heeft het lichaam geen bouwstof nodig, dan wordt de stikstofgroep verwijderd, waarna het restant kan worden 'verbrand' of kan worden omgevormd tot vetreserve. 

Als brandstof levert 1 gram eiwit aan beschikbare energie 4 kilocalorieën (17 kilojoules). 

Zie ook bloedonderzoek en urineonderzoek.           

Elektrocardiogram:

            zie E.C.G.

Elektronische identificatie:

            zie chip.

Elleboog:

het scharniergewricht van de voorbenen. Het ellebooggewricht wordt gevormd door 3 beenderen: de opperarm, het spaakbeen en de ellepijp, die samen het onderbeen vormen. Op de plaats waar deze 3 botten bij elkaar komen, bevindt zich het ellebooggewricht. Het ellebooggewricht zorgt ervoor dat de hond met zijn voorbeen een knikbeweging en het onderbeen een beperkte draaiende beweging kan maken. Deze draaiende beweging is mogelijk, doordat ellepijp en spaakbeen als het ware over elkaar heen kunnen bewegen.

Zie ook skelet.            

Elleboogdysplasie (ED):

misvorming van de elleboog. Hiertoe worden verschillende aandoeningen gerekend, zoals LPA, LPC, OCD en INC. 

Deze afwijkingen worden tot ED gerekend, omdat ze alle gemeenschappelijke klinische afwijkingen kunnen vertonen.

De foto's die elleboogdysplasie kunnen vaststellen, kunnen alleen worden gemaakt door dierenartsen die daartoe een overeenkomst met de Raad van Beheer hebben gesloten. De foto's zullen ter beoordeling worden gezonden aan het ED-panel van de Raad van Beheer. Het resultaat van het onderzoek wordt aan de eigenaar van de hond medegedeeld door toezending van een speciaal certificaat, waarop de uitslag staat vermeld. De gradatie waarin elleboogdysplasie kan voorkomen is: vrij, graad 1, graad 2 en graad 3. Gradaties die ook internationaal zijn vastgesteld en worden gehanteerd.           

Elleboog Incongruentie (EI):

zie INC.

Elterwater Terrier:

leek op de Border Terrier en kwam in het Lake District in Engeland voor, waar hij met de West Cumberland Otterhonden samenwerkte.

Embolie:

verstopping van een bloedvat door een bloedstolsel (= embolus).            

Embolus:

is een deeltje, dat is losgekomen van een trombus.

Embryo:

            ongeboren dier.

Emfyseem:

zwelling van weefsel of een orgaan door gas of lucht, in het bijzonder longemfyseem. 

Encefalitis:

            hersenontsteking (encephalon = hersenen).

Enceinte:

Frans voor afgerasterde ruimte op een tentoonstelling voor huisvesting van enkele honden tezamen.

Enchondrale ossificatie:

            omvorming van kraakbeen tot beenweefsel.

Endemisch:

inheems.

Endocard, endocardium:

binnenbekleding van de hartspieren van de hartkleppen; vgl. myocard, pericard.             

Endocarditis:

ontsteking van de binnenbekleding van het hart. Deze ontsteking kan circulatiestoornissen veroorzaken.            

Endocriene klier:

klieren zonder een afvoerbuis. Deze klieren vormen hun producten uit de grondstoffen, die het bloed aanvoert, maar zij geven hun eindproducten ook weer aan het bloed af. 

We noemen deze klieren de hormoonklieren en de producten van dit soort klieren worden hormonen genoemd. 

Zie ook exocriene klier.        

Endocriene stelsel:

het gehele systeem van de hormoonhuishouding. Hormonen reguleren allerlei levensprocessen, zoals groei, stofwisseling, voortplanting en uitscheiding van water en zout, maar ook het gedrag. De hond heeft een aantal organen die in meer of mindere mate betrokken zijn bij de hormoonproductie, zoals bijv. de hypofyse, schildklier, bijschildklieren, geslachtsklieren, alvleesklier en bijnieren.

Endocrinologie:

houdt zich bezig met de functie van hormonen in het lichaam, met ziekten die ontstaan t.g.v. overproductie of juist het wegvallen van de productie van bepaalde hormonen, zoals diabetes, en met aandoeningen van organen waar hormonen worden gefabriceerd (schildklier, hypofyse, bijnier etc.).

Endogenetisch:

            door erfelijke oorzaak.

Endometriose:

goedaardige woekering van het baarmoederslijmvlies (= endometrium).            

Endometritis:

ontsteking van de binnenwand van de baarmoeder, het endometrium. 

Symptomen o.a. een vies ruikende afscheiding uit de vulva, gebrek aan eetlust, verminderde melkproductie en braken. 

De oorzaak is een bacteriële infectie en doet zich vaak na het werpen voor. 

Endoparasieten:

ziekteverwekkers. Dit zijn vooral de verschillende wormen, waarbij we nog een onderscheid kunnen maken tussen ronde wormen en platte wormen; i.t.t. ectoparasieten. 

Endoscoop:

instrument om lichaamsholten en inwendige kanalen te onderzoeken.            

Endotheel:

binnenbekleding van de bloedvaten. 

Engelse Witte Terrier:

een aan het einde van de 19e eeuw bloeiend ras, maar nu uitgestorven. Hij leek op de Black and Tan Terrier, maar was geheel wit.

Engelse ziekte:

            zie rachitis.

Enostosis:

een botpijn aan de lange pijpbeenderen, die kan voorkomen bij jonge honden, veelal van grote (Duitse Dog, Leonberger en Newfoundlander) en middelgrote rassen (Duitse Herder, Retrievers en Witte Herder), maar ook bij bijv. de Bassethound. Het komt meer voor bij reuen dan bij teven en gaat gepaard met wisselende kreupelheid (afwisselend op verschillende poten kreupel). 

In de volksmond wordt gesproken van "groeipijnen"; andere benamingen zijn panosteïtis, juveniele osteomyelitis of fibreuse osteodystrofie.

Wat is enostosis? De opening van het voedingsvat in het bot blijft tijdens de groei van het bot te nauw, met als gevolg stuwing van bloed binnen het bot en onder het beenvlies. De hond loopt daardoor kreupel en het betasten van het been is pijnlijk. Het is een typisch groeiprobleem, d.w.z. als de hond ouder is dan 1 à 2 jaar zien we het probleem niet meer. 

Helaas wordt er bij een jonge kreupele hond nogal eens gesproken over groeipijnen, terwijl er meer aan de hand is, zoals bijv. elleboogdysplasie of heupdysplasie. Door het maken van een röntgenfoto kan de dierenarts het verschil zien en de diagnose met zekerheid stellen. 

Een van de oorzaken van het ontstaan van groeipijnen is een teveel aan calcium in de voeding. Daarom wordt er vaak gezegd, dat u de jonge hond 'volwassen voer' moet geven, maar dit is onverstandig. In de regel heeft voer voor volwassen honden een lager energiegehalte, en daarom zou u de jonge opgroeiende hond er meer van moeten geven, waardoor er weer (andere) problemen kunnen ontstaan. 

Veel beter is het om de opgroeiende hond aangepast voer te geven: een voer met een verlaagd energiegehalte om overgewicht te voorkomen, maar dat tegelijkertijd uitgebalanceerd is in zijn samenstelling met overige voedingsstoffen (eiwitten, vitaminen en mineralen), maar waarvan het calciumgehalte naar beneden is bijgesteld (lager dan 1,2% van de droge stof). Daarom bestaat er speciaal voeding voor pups van grote en zeer grote rassen, zoals bijv. Pedigree Pal Advance Junior of (tegenwoordig overgenomen door Affinity) Affinity Advance Junior en Eukanuba Large Breed. 

Geef geen extra calcium (bijv. Gistocal) of grote hoeveelheden rauw vlees. Verder kan een ondersteunende therapie met pijnstillers en ontstekingsremmers nodig zijn in ernstige gevallen van groeipijnen.

Enostosis wordt nogal eens in combinatie met Osteochondrose waargenomen. 

Enten:

            vaccineren.

Enteraal:

            betrekking hebbend op de darmen; inwendig.

Enteritis:

            ontsteking van de darm, met diarree tot gevolg.

Enterocolitis:

            ontsteking van de dunne en de dikke darm.

Enteropathie:

            ziekte van de ingewanden.

Entropion:

het naar binnen krullen van een of beide oogleden, waardoor de haren in de ogen krabben. Dit is evenals ectropion een erfelijke fout; i.t.t. ectropion.

Enzoötie:

in een bepaald gebied regelmatig voorkomende ziekte; i.t.t. epizoötie.            

Enzym:

            stof (meestal eiwit) die o.a. de vertering van voedsel bevordert.

Eosinofiel:

eosinofiele cellen: een vorm van granulocyten, die in hun protoplasma korreltjes (rijk aan arginine en enzymen) hebben, die zich sterk kleuren met zuur reagerende kleurstoffen, zoals eosine. Zie ook bloedonderzoek.

Epagneul:

Franse aanduiding voor een langharige staande jachthond. 

Epagneul is mogelijk afgeleid van espagnol = Spaans; de term komt ook terug in het Engelse spaniel en in het Nederlandse spioen.

Epicard:

buitenbekleding van het hart.

Epidemie:

het optreden van een besmettelijke ziekte, die zich snel uitbreidt en na enige tijd weer geheel of bijna geheel verdwijnt.

Epidermitis:

            ontsteking van de opperhuid (= epidermis).

Epididymis:

            bijbal; behoort bij een testikel (zaadbal).

Epifyse:

of pijnappelklier, een hormoonklier boven op de hersenstam, dat het hormoon melatonine produceert.

Bij hoger ontwikkelde diersoorten, waartoe ook de hond behoort, waarbij de schedel geheel gesloten is, verkrijgt de epifyse de indrukken van licht en donker via een zenuwkern, die direct achter de epifyse ligt. Deze zenuwkern ontvangt via de oogzenuw zijn impulsen.

De epifyse produceert het hormoon melatonine, dat zich in een enkel opzicht gedraagt als de antagonist van het melanotropine van de hypofyse.            

Epilepsie (vallende ziekte):

een ziekte, waarbij de hond bij herhaling 'aanvallen' (toeval of epileptoforme aanval) krijgt, die symptoom zijn van abrupte veranderingen in de hersenfuncties van de zieke hond. 

De symptomen zijn stuiptrekkingen of aanvallen t.g.v. heftige spiercontracties, het resultaat van de abnormale elektrische activiteit van de hersenen. 

Epilepsie is het gevolg van stoornissen in het centraal zenuwstelsel, resulterend in elektrische afwijkingen in de hersenen. 

Er zijn diverse oorzaken mogelijk, zoals infecties (viraal of bacterieel), hoofdletsel, hersentumoren, hypocalciëmie, hypoglycaemie, nierinsufficiëntie, leverinsufficiëntie of vergiftiging.

Daarnaast kan epilepsie een erfelijke basis hebben; in deze gevallen spreken we van primaire epilepsie. Hiermee moet in de fokkerij rekening gehouden worden.

Bij jonge honden worden wel eens groeistuipen waargenomen die ten onrechte met epilepsie in verband worden gebracht.

Wanneer de toevallen steeds overgaan in een volgende, spreekt men van een status epilepticus.