Warming-up:

zie agility.

Woodse lamp, lamp van Wood:

een ultraviolet lamp met een nikkel- of kobaltfilter, een lamp die UV-licht uitstraalt. Met dit hulpmiddel kun je aanwijzingen verkrijgen over een schimmelaandoening (bijv. ringworm), maar een negatief resultaat wil lang niet altijd zeggen, dat er geen sprake is van een schimmelziekte. Ook m.b.v. microscopisch onderzoek van de haren uit de rand van de schimmelplek kun je soms de diagnose stellen. Maar het beste is een schimmelkweek te laten doen. Dat duurt enkele dagen, maar dan weet je ook zeker of de hond schimmel heeft.

Voor het onderzoek moet de hond in een verduisterde ruimte worden geplaatst. Wanneer de schimmel beschenen wordt met het ultraviolette licht van de lamp van Wood, gaat hij in de helft van de gevallen geelgroen fluoresceren. Echter, 65% van Microsporum Canis infecties kleurt niet met de Woodse lamp, dus een negatieve Woodse lamp hierbij zegt niets.

Vals positieve fluorescentie kan optreden, doordat er resten van medicamenten op de huid en/of de vacht zijn achtergebleven, zoals jodium of jodiumhoudende shampoos, zepen, crèmes en zalven.

Workingtest:

tijdens workingtesten worden de honden beoordeeld bij het afleggen van een aantal niet vooraf bekende proeven, welke gesimuleerde jachtsituaties zijn. Aan workingtesten kunnen alleen honden meedoen die een Clubdiploma C, B of A of KNJV-diploma C, B of A behaald hebben, of een veldwerkkwalificatie hebben behaald op een CACT of CACIT veldwedstrijd, op basis waarvan zij in een bepaalde klasse (niveau) worden ingedeeld.

De proeven worden afgelegd met dummies en in de 2 hoogste klassen ook met dood veer- en haarwild.

ZEPP:

is een chirurgische behandelingsmogelijkheid bij een chronische ontsteking van de uitwendige gehoorgang (otitis externa), nadat de medicamenteuze behandelingen mislukt zijn. Hierbij wordt de buitenwand van de verticale gehoorgang naar beneden geklapt. De verticale gehoorgang komt hierbij open te liggen, maar ook de horizontale gehoorgang staat beter in contact met de buitenwereld.

De buitenwand van de verticale gehoorgang bestaat net als de rest van de gehoorgang uit kraakbeen. Door dat stuk naar beneden te klappen en vast te hechten aan de huid, kan er een ruime en stevig uitgang van de horizontale gehoorgang ontstaan, die niet afsluit en waarover geen haar kan groeien.

Wat we met de operatie volgens de methode Zepp bereiken is, dat het overmatige oorsmeer of de ontstekingsvloeistof gemakkelijker kan afvloeien, er een betere ventilatie van de horizontale gehoorgang plaats vindt en we met oorzalven beter in de horizontale gehoorgang kunnen komen.

De Zepp-operatie wordt toegepast als a) een chronische ontsteking van de uitwendige gehoorgang onvoldoende reageert op de behandeling met oorzalven en de horizontale gehoorgang chronisch ontstoken is, tevens de verticale gehoorgang minder of niet ontstoken, terwijl de oorschelp niet ontstoken is, b) er poliepen of tumoren in de verticale gehoorgang zitten of c) er sprake is van Pseudomonas.

Zie ook TECA en wetenswaardigheden.

Zicht:

speelt een belangrijke rol bij de communicatie van honden. Honden zijn in het algemeen veel beter dan mensen in het 'lezen' van non-verbale communicatie. De hond is ook veel beter in het waarnemen van bewegende objecten. Van deze eigenschap wordt bij sommige jachthonden door de jager gebruik gemaakt.

Ziektekiem:

ziekteverwekkend micro-organisme (bacterie, virus).

Zijdehaar, zijdevacht:

zeer lang zacht haar, waarbij onderhaar en bovenhaar bijna niet te onderscheiden zijn. Zie vacht.

Zindelijk:

het niet bevuilen van zichzelf, het eigen nest of de omgeving.

Zindelijkheid, zindelijkheidstraining:

het zindelijk maken van een pup kost tijd en geduld. Het ligt er ook een beetje aan, wat een fokker er al aan gedaan heeft. 

Zodra een pup wakker is geworden, gespeeld, gegeten of gedronken heeft, moet men met de pup naar buiten gaan. Een belangrijk aspect van het zindelijk maken is het aanleren van het plassen en poepen op commando. Zodra de pup aanstalten maakt om te gaan urineren of defeceren, kan men daar een commando aan koppelen. Zodra de pup heeft geplast of gepoept, moet hij hiervoor (met de stem) worden beloond. 

Sommige pups 'vergeten' waarvoor ze buiten zijn gekomen, doordat er buiten veel meer prikkels zijn dan binnen die hun aandacht opeisen. Zodra een pup iets binnen heeft gedaan, moet dit opgeruimd worden zonder hem aandacht te geven of te straffen. Men moet leren aan de houding van de pup te zien, dat hij moet plassen of poepen. Dan is men altijd op tijd om de pup buiten te zetten en alleen op die manier kan voorkomen worden, dat de hond zijn behoefte in huis doet. 

Het straffen achteraf voor bepaald gedrag heeft nooit zin.

Klik hier voor meer info.

Zink (Zn):

sporenelement, dat de groei bevordert en een rol speelt bij de onttrekking van koolzuurgas aan het bloed.

Zintuig:

is een orgaan, dat veranderingen in het uitwendige of inwendige milieu kan waarnemen. De zintuigen bevatten zintuigcellen, die gevoelig zijn voor bepaalde prikkels vanuit de omgeving of vanuit het lichaam zelf. De zintuigcellen vormen deze prikkels om tot zenuwprikkels, die via zenuwbanen de hersenen bereiken, waar zij zodanig veranderd worden, dat de hond zich bewust wordt van de primaire prikkel. We kunnen de zintuigen onderverdelen in:

a) lagere zintuigen (tast, pijn, temperatuur en evenwicht); 

b) hogere zintuigen (oor en oog); 

c) de reuk en smaak worden meestal tot een overgangsgroep gerekend.

Van zijn zintuigen begeven het gehoor en het gezichtsvermogen het bij de oude hond meestal eerder dan het reukvermogen en de tastzin.

Zogen:

          melkproductie om het nest te voeden.

Zonnesteek:

shocktoestand, die wordt veroorzaakt door een acute warmtestuwing in het lichaam. 

Verschijnselen zijn: omvallen en rillen, afwezige blik, epilepsieachtige krampen, sterk versnelde polsslag, lichaamstemperatuur van 43º C en hoger. 

Kan optreden bij al te zware inspanningen bij warm weer en als de hond te lang in een gesloten auto in de zon heeft gezeten. 

Zie voor verdere info: wetenswaardigheden 6 en 2.

Zoölogie:

wetenschap, die zich bezighoudt met dieren.

Zoönose:

is een infectieziekte van een dier, die op een mens kan overgaan, zoals bijv. zwemmersjeuk, hamburgerziekte, hondsdolheid, Q-fever en giardia. Allemaal ziektes die door dieren op mensen overgedragen kunnen worden.

In Nederland komen 34 verschillende zoönosen voor. Dit is slechts een klein deel van de 1407 verschillende zoönosen die wereldwijd bestaan. Hoe vaak een infectie met een zoönose optreedt, is niet bekend. Lang niet iedereen wordt ziek van een infectie, of de verschijnselen zijn zo mild dat men er niet mee naar de dokter gaat. Het ziektebeeld van de meeste zoönosen is moeilijk te onderscheiden van een buikgriepje of een incidentele aanval van diarree.

Zoönosen hebben de vervelende eigenschap dat zij van samenstelling kunnen veranderen en daardoor niet meer door het menselijke afweersysteem herkend worden. Dit kan consequenties hebben, omdat het afweersysteem dan niet goed is voorbereid op een infectie. Om die reden zijn overheidsinstanties zoals de RIVM zeer waakzaam wanneer het om zoönosen gaat.

De RIVM heeft een themasite over zoönosen, die is bedoeld voor iedereen die meer wil weten over deze bijzondere groep infectieziekten, zowel professionals als de geïnteresseerde leek. Welke ziektes kan ik oplopen tijdens het zwemmen? Waarvoor moet ik uitkijken als ik zwanger ben? Wat kan er in het eten zitten? Via deze thema's kunt u zoeken. Maar ook de zoönosen die meldingsplichtig zijn, humaan en veterinair, kunt u vinden op de site. Daarnaast kunt u lezen over bacteriën en kruisbesmetting, preventie van zoönosen, signalering, nieuwe zoönosen en fabeltjes die de ronde doen. Bovendien vindt u vele links naar andere relevante sites.

Zoutvergiftiging:

te veel zout in het bloed, waardoor orgaanfuncties uit gaan vallen. In het bloed wordt een te hoog natriumgehalte aangetroffen.

Zout heeft een irriterende werking op het slijmvlies van het maagdarmkanaal, waardoor gebrek aan eetlust, braken en diarree vaak de eerste verschijnselen na opname van een overmaat aan zout zijn. Door de hoge natriumconcentratie in het bloed verplaatst water zich vanuit de weefsels naar het vaatbed, wat kan leiden tot oedeem.

Als de natriumconcentratie ook in de hersenen gaat stijgen, kan dit leiden tot schade met neurologische klachten als gevolg. De hond wordt rusteloos, prikkelbaar, sloom en/of krijgt spiertrekkingen, toevallen en koorts. Uiteindelijk kan het dier in coma raken en overlijden.

Ik raad daarom het gebruik van zout als braakmiddel niet af, maar wees er voorzichtig mee! U kunt altijd in plaats daarvan naar uw dierenarts gaan voor het toedienen van een braakmiddel.

Zie zwemmen.

Zuigen, niet kunnen ~:

zie gespleten gehemelte.

Zuigwormen (Trematoda):

zijn niet geleed en hebben in tegenstelling tot de lintwormen een darmkanaal, dat echter blind eindigt. Ze hechten zich vast d.m.v. één of meer zuignapjes.

Tot de Trematoda behoort de voor herkauwers beruchte leverbot. Verwante soorten bij de hond zijn o.a. Opistorchus felineus en Pseudamphistomum truncatum. Voor beide soorten zijn slakjes de eerste en vissen de tweede tussengastheer.

De zuigwormen maken een trektocht door het leverweefsel en vernietigen alles, wat zij op hun tocht tegenkomen. Bij zware besmettingen kunnen verschillende leverfuncties wegvallen.

Zie ook wormen.

Zuur, zuurgraad:

          zie pH-waarde.

Zwaardstaart:

          lange staart, die praktisch recht naar beneden wordt gedragen.

Zwanenhals:

lange, dun gebogen hals (bijv. Italiaans Windhondje). Zie ook hertenhals.

Zwangerschap:

hoelang is een hond zwanger? Voor het antwoord: zie dracht.

Zwarte ontlasting, zwarte poep, zwarte stoelgang:

zie meconium, melaena en haak- of mijnwormen.

Zwavel (S):

belangrijke bouwsteen in haren, klauwen en hoorns, waar zwavel deel uitmaakt van de eiwitten. De hond neemt het meeste zwavel niet op uit mineralen, maar uit zwavelhoudende aminozuren.

Zie zouten, mineralen en MSM.

Zweefmoment:

het moment, waarop alle 4 de benen van de grond af zijn.

Zweepworm:

komt voor in de dikke darm; veroorzaakt ernstige diarree.

Zie ook wormen.

Zweet:

heeft in de kynologie 2 betekenissen:

a) het vocht door de zweetklieren geproduceerd (de hond zweet praktisch alleen met tong en voetzolen; zie wetenswaardigheden); 

b) het bloed, dat een geschoten stuk wild verliest; bloedspoor.

Zweethonden:

honden, die het zweetspoor uitwerken zoals brakken en Teckels.

In veel landen bestaat een zweethondenlijst. Op deze lijst staan de namen van mensen, meestal jagers, die in het bezit zijn van een zweethond. Als er ergens een dier is aangereden, maar niet dodelijk gewond is, kan een zweethond naar zo'n gewond dier helpen zoeken. Daarbij is deze lijst met namen handig, want hij/zij moet immers ook iets afweten van het gedrag van wild en kennis hebben van het terrein.

Heeft een ongeval plaatsgevonden dan hebben de hulpverleningsinstanties de mogelijkheid iemand van de lijst op te roepen om zo het gewonde dier te laten zoeken en het dier te verzorgen of eventueel uit zijn lijden te verlossen.

Zie zweetwerk.

Zweetspoor:

het door een beschoten of aangereden stuk wild achtergelaten tracé van bloeddruppels. 

Zwemmen:

• honden houden dikwijls van water, maar soms moet het ze eerst worden aangeleerd het water in te gaan. Dwing een hond met watervrees nooit het water in te gaan. Met geduld lukt het vaak een hond te leren het water in te gaan en er plezier aan te beleven. Een andere hond, die wel het water in gaat kan daarbij helpen. Of u loopt mee het water in, hem vasthoudend aan de lijn of halsband. 

• Zwemmen is een uitstekende lichaamsbeweging voor de hond, zelfs voor honden met bijv. heupdysplasie, omdat het water het gewicht van het dier draagt. 

• De grootste zorg is meestal de kwaliteit van het zwemwater i.v.m. botulisme: ziet u dode watervogels, laat uw hond dan niet zwemmen! 

Een hoge temperatuur van het water in combinatie met lage waterpeilen is er de oorzaak van dat blauwalg en botulisme optreden in oppervlaktewater. Dit gebeurt vooral in stilstaand water, zoals grotere plassen, vijvers en kanalen.

Onder invloed van hoge watertemperaturen kunnen blauwalgen een gif (toxine) ontwikkelen, dat schadelijk is voor mens en dier. Vergiftiging met dit gif (door inslikken van water of door contact met de drijflagen algen waarin het gif zich bevindt) kan leiden tot maag- en darmklachten, huidirritatie of in het meest extreme geval tot de dood. Dit is afhankelijk van de dosis gif en van de lichamelijke toestand van mens of dier. Overigens is het niet altijd zo dat dit gif zich ontwikkelt, het is een mogelijkheid. Waakzaamheid is vooral geboden in water dat sterk 'groen' gekleurd is!

• Zorg dat uw hond goed is ingeënt tegen de ziekte van Weil (leptospirosis). Deze ziekte, die ernstige lever- en nierbeschadiging geeft, wordt vooral via stilstaand water verspreid.
• Na het zwemmen schudt een hond zijn vacht uit, wat voor omstanders niet altijd even prettig is. U kunt uw hond leren zich pas op commando uit te schudden.

• Zorg ervoor dat uw hond andere zonaanbidders niet hindert. Pas extra op met reuen: die willen nog wel eens hun poot optillen tegen koeltassen of achtergelaten hoopjes kleding.

• Houd u aan de ter plekke geldende regels. Met name in de zomermaanden zijn niet alle stranden voor honden toegankelijk. Informeer van tevoren bij de plaatselijke VVV.

• Neem altijd poepzakjes mee. Poep onder het zand schuiven is geen goed plan. Het kan zijn dat iemand op diezelfde plek een zandkasteel wil bouwen!

• Laat uw hond geen wrakhout apporteren. Het lijkt leuk, maar het kan door spijkers en splinters levensgevaarlijk zijn. Neem liever verantwoord hondenspeelgoed mee, zoals een drijvend apporteerblok of een nylon hondenfrisbee. Kijk bij het spelen uit met kuilen en glasscherven, waar de rennende hond in kan trappen. 

• Als u uw hond in zee laat zwemmen, let dan op het volgende:

a) let op, dat de hond niet teveel zeewater binnenkrijgt. Het is te zout en het zou bovendien vervuild kunnen zijn, waardoor de hond problemen zou kunnen krijgen (bijv. zoutvergiftiging). Zorg altijd voor een fles met voldoende vers drinkwater en las af en toe een drinkpauze in;

b) pas op voor stromingen;

c) zet uw hond onder de douche als hij in zee is geweest: niet alleen wast u zo het 'vervuilde' water af, maar ook het opgedroogde zout dat kan gaan irriteren, waardoor uw hond last van jeuk krijgt. Dit gebeurt bijv. in de liezen: door de jeuk gaat de hond likken en bijten, waardoor de huid beschadigd wordt.

• een stevige strandwandeling maken is voor honden vaak vermoeiender dan u denkt. Het rennen door water en mul zand kost veel energie. Vooral pups en jonge honden kennen hun kracht nog niet en lopen het risico oververmoeid te raken. Om overbelasting te voorkomen, is het verstandig jonge honden tijdig aan te lijnen of jonge pups een stuk mee te nemen in een rugzak of bolderkar.

• Honden die veel zwemmen, kunnen gaan stinken, omdat ze huidvet verliezen waardoor de talgklieren meer gaan produceren. En dat kunt u gaan ruiken (zwemmerslucht).

• Veel informatie over water en waterkwaliteit is te vinden op Waterland. Actuele informatie over waterkwaliteit is ook te vinden op NOS Teletekst, Zwemwater.nl en InfoMil.

• Zie ook: warm weer.

Zwemmersstaart:

is een gekneusde staart. De staart hangt dan slap naar beneden en kwispelt niet meer. Dat kan vanaf de staartaanzet zijn, maar ook na een paar centimeter. De hond heeft pijn. Het komt vooral voor bij werkhonden, zoals bijv. Retrievers, Engelse Setters, Beagles, Foxhounds en English Pointers.

Andere benamingen hiervoor zijn: cold water tail (CWT), broken tail, broken wag, limber tail syndrome, dead tail, slappe staart of gewoon koud water staart.

Typerend voor deze 'slappe pijnlijke staart' is, dat de staart vanaf de staartwortel voor ongeveer 1/3 van de totale staartlengte horizontaal staat en ongeveer 2/3 haaks naar beneden is gericht. De staart blijft in deze positie staan, zelfs wanneer de hond actief of enthousiast is, m.a.w. hij kan bijv. niet meer kwispelen, heeft moeite met te gaan zitten etc.
Het ontstaan van een zwemmersstaart is niet erg duidelijk, maar het kan ontstaan na het zwemmen (niet alleen in koud water, maar ook in te warm water) of na inspanning van de staart.

De 'behandeling' bestaat uit rust en een tochtvrije en warme omgeving (kamertemperatuur). Pas op met het geven van pijnstillers. Na een paar dagen tot hooguit 2 weken gaat het vanzelf weer over. U kunt eventueel wel 2x daags een kwartiertje een infrarode lamp gebruiken.

Zwemmersyndroom, zwemmerssyndroom:

ook zwemmer, Flat pup syndrome, Splay Leg (paraparesis), Splay Weak (tetraparesis), Myofibrillar hypoplasia of Swimming Puppy Syndrome genoemd.

Over dit syndroom wordt weinig gesproken en misschien ook wel omdat weinig mensen deze aandoening herkennen. Zeker is, dat het een ontwikkelingsstoornis is, die vaker voorkomt dan veel mensen denken. Voor menig fokker is dit syndroom een ware nachtmerrie.

Een genetische oorzaak is zeker een van de mogelijkheden. Daarom moeten teven, die zulke pups geven, uitgesloten worden van de fok.

Vroeger dacht men dat de voeding van de teef van groot belang was bij de ontwikkeling van het Swimming Puppy Syndroom. Nu is men van mening, na een studie, dat de voeding totaal geen invloed heeft op het ontstaan van dit ziektebeeld.

Een gladde vloer kan dit syndroom wel veroorzaken.

Een aantal rassen zijn gepredisponeerd: Engelse en Franse Bulldog, Belgische en Duitse Herder, Labrador Retriever, Basset Hound, Engelse Cocker Spaniel, Pekingees, Cavalier King Charles Spaniel, Teckel, Yorkshire Terriër en West Highland White Terriër.

Op een leeftijd van 10-16 dagen, de leeftijd waarop pups normaal gesproken beginnen met lopen, lukt het de pup niet om te gaan staan. Vooral de achterbenen worden niet onder het lichaam gebracht, maar liggen zijwaarts. Soms doen ook de voorbenen volledig mee. Als een pup, met deze aandoening, probeert vooruit te komen maken de voor- en achterpoten zijwaartse bewegingen. Dit lijkt op zwemmen, vandaar de term "zwemmer". Naast deze zo karakteristieke stand van de voor- en/of achterpoten komt het vaak voor, dat de pup ook een afplatting van de borstkast heeft.

We hebben te maken met een ontwikkelingsstoornis van de pup, waarbij we niet kunnen spreken van dé oorzaak bij een 'zwemmer', maar er is sprake van een groep van oorzaken. Een hele kleine groep pups zijn zwemmers, omdat ze lijden aan een probleem van het zenuwstelsel (bijv. waterhoofd), een probleem van het hart of een bacteriële dan wel virale infectie doormaken of hebben doorgemaakt.

Indien een pup zwaar is en niet kan staan, rust zijn hele gewicht op de borstkast; daardoor komt de meeste druk op het borstbeen terecht. Het gevolg hiervan is, dat het borstbeen naar binnen wordt gedrukt (Pectus Excavatum) en dat de ribben ter hoogte van het borstbeen naar binnen worden gebogen. Hierdoor wordt de borstholte in ernstige mate verkleind met als gevolg dat het hart, dat normaal gesproken voornamelijk aan de linkerzijde van de borst te voelen is, dermate in de knel komt te zitten tussen het borstbeen en de ruggenwervels, dat het dwars in de borstkast komt te liggen.

Door het kleiner worden van de ruimte in de borstkast en het dwars in de borstkas komen te liggen van het hart, kunnen de longen zich niet meer helemaal ontplooien en begint de pup ademnood te vertonen. Dit uit zich in een snellere oppervlakkige ademhaling, waarbij soms wat vocht uit de neus komt. Soms neemt de benauwdheid dusdanige vormen aan, dat de pups het hoofd en de hals gestrekt houden. Dat is ook de reden, dat de pups hoog gelegen plaatsen opzoeken. Ze happen bijna naar adem en de verschijnselen doen erg denken aan een longontsteking.

De behandeling is natuurlijk mede afhankelijk van de oorzaak. Laat de pup op een harde en ruwe vloer lopen. Bind de benen samen. Voer de pups niet te vet. Stimuleer de voetzooltjes met bijv. een tandenborstel.

De prognose is per geval verschillend, maar wat een grote invloed op het verloop heeft, is het moment van onderkennen van het probleem. Als men te laat in actie komt, kan het wel eens te laat zijn en is euthanasie de enige oplossing. Als alle vier de benen aangetast zijn is de prognose slechter.

Toch is bij snel ingrijpen de prognose in het algemeen gunstig. De pups herstellen voorspoedig en men kan op oudere leeftijd geen negatieve effecten meer ontdekken.

Zwevend gaan:

zie gaan.

Zwezerik:

          thymus.

Zygoot, zygote:

          kiemcel; bevruchte eicel.

© Copyright by Yvonne Soomers-Marell