Bijna iedereen kan met zijn hond, of het nu een rashond of een rasloze hond is, groot of klein, agilitytraining gaan volgen. Een voorwaarde is wel dat de hond een goede conditie heeft. 

Het is bijvoorbeeld niet verstandig om met grote, zware honden (b.v. Boerboel of Sint Bernard) te gaan springen. Maar ook kortbenige honden met een lang lichaam (b.v. de Teckel) zijn, ondanks het feit dat ze misschien zelf graag willen springen, niet zo geschikt om mee te doen aan een agilitytraining, want dan zijn er lichamelijke problemen te verwachten.

Naast de lichaamsbouw, de kracht en de wendbaarheid van de hond zijn ook andere eigenschappen belangrijk om te bepalen of een hond geschikt is voor agility. Belangrijke eigenschappen zijn: volgzaamheid, dapperheid, een goed evenwichtsgevoel, intelligentie en nauwkeurigheid.

Bij de training streven we ernaar de hond los over de hindernissen te laten gaan. Toch zullen we het aanleren van de hindernissen met een aangelijnde hond beginnen. 

Wanneer je met een aangelijnde hond gaat trainen, moet je er steeds op letten dat de riem nergens achter blijft haken en ook moet je ervoor zorgen dat de hond er geen hinder van ondervindt.

Bij de training proberen we een toestel goed aan te leren en niet op snelheid te werken. Het blijkt telkens weer dat het beter is om bij de training fouten te voorkomen dan in eerste instantie fouten of slordigheden te accepteren en later pas bij te schaven. Kortom, we beginnen rustig en als de hond de toestellen volkomen beheerst, kunnen we de snelheid geleidelijk aan opvoeren.

Voordeel daarbij is bijvoorbeeld, dat we zo proberen de hond geen zgn. 'flyers' te laten maken. De wip moet namelijk, voordat de hond er afloopt of -springt, de grond hebben geraakt; wanneer dit niet gebeurt, spreekt men van een flyer (en dus een fout).

Ook wordt er gewerkt aan de hond naar het juiste toestel te leren sturen door bijv. het wisselen van de plaats: dit noemt men wissels, zoals bijv. de Belgische wissel, Franse of blinde wissel en Duitse wissel of bocht (of draai). Bij deze wissels kruis je voor de hond.

Bij een Belgische wissel blijf je met je gezicht richting de hond, waarbij je nooit het zicht op de hond verliest, m.a.w. je moet zelf een draai maken om controle op de hond te houden. Een voorbeeld: met je hond links stuur je hem rechts een tunnel, die in een U-vorm ligt, in. Terwijl de hond in de tunnel is, draai je je richting de uitgang van de tunnel. Als de hond eruit komt, is hij rechts van je en vervolg je het parcours.

Bij een Franse of blinde wissel draai je zo, dat je op een gegeven moment geen contact met de hond hebt, waarbij je zelf niet hoeft te draaien en daarom dus snelheid houdt, maar omdat je even de hond 'kwijt' bent, heb je eventjes minder controle.

Bij de Duitse bocht of wissel, wat dus eigenlijk geen wissel is, draait de hond achter je rug langs, terwijl je zelf de andere kant op draait, m.a.w. er tegenin. Bijv. je hebt je hond links (klik hier), maakt zelf bij X (op het moment dat de hond afzet) een draai op de plaats (linksomkeert) en gaat weer verder op het parcours met de hand nog steeds links. Zo wordt de bocht krapper en denkt de hond niet, dat hij naar de tunnel moet.

Ook de baas moet 'trainen': hij moet leren de hond op het juiste moment duidelijke aanwijzingen te geven. 

De training is erop gericht de vaardigheden van de hond en zijn baas te vergroten en de samenwerking tussen deze twee steeds verder te verfijnen.

Een positieve training geeft op den duur de beste resultaten.

Na een korte of langere trainingsperiode kunt u aan wedstrijden mee gaan doen, d.w.z. als u het leuk vindt; u kunt ook recreatief blijven trainen.

De F.C.I. heeft internationaal bindende reglementen voor agilitywedstrijden vastgelegd.

Agilitywedstrijden zijn niet alleen leuk voor de baas en zijn hond, maar ook voor het publiek. Ze zijn erg spannend en de verschillen (in de hoogste klassen) zijn vaak niet meer dan tienden of zelfs honderdsten van seconden.

We nemen deel aan euregionale wedstrijden en daarna kunt u doorstromen naar het landelijk niveau.

Hier geef ik u de uitleg, zoals het bij de euregionale wedstrijden toegaat.

Er wordt gestreden in 4 verschillende klassen: A-, B-, C- en Veteranen (honden van 7 jaar en ouder).

De B- en C-klasse zijn weer onderverdeeld in "Small" (schofthoogte t/m 34,99 cm.), "Medium" (vanaf 35 cm. tot 42,99 cm.) en "Large" (43 cm. en groter). Dit heeft te maken met de spronghoogte van de hindernissen en de breedte van de breedtesprongen.

De A- en Veteranenklasse kennen alleen "Small" en "Medium", d.w.z. dat een grote hond dezelfde hoogte springt als een hond van bijv. 41 cm., m.a.w. alle hindernissen staan laag.

Vóór elk onderdeel krijg je de gelegenheid om, zonder hond, het parcours te verkennen. 

Bij jumping en het vast parcours is het belangrijk om tijdens je verkenningstocht het parcours zo in je op te nemen dat je het zonder te veel nadenken kunt lopen. Hoe beter je het parcours uit je hoofd kent, des te meer aandacht kun je aan je hond schenken.

Bij een agilitywedstrijd kennen we 3 spelvarianten:

Bij gambling moeten binnen een maximum parcourstijd zoveel mogelijk punten worden verzameld. Elke hindernis heeft een bepaalde puntenwaarde en mag 2 keer correct genomen worden. 

De bedoeling van dit 'spel' is dus dat je zelf een route langs de verschillende hindernissen bedenkt, waarbij je met je hond binnen een bepaalde tijd zoveel mogelijk punten haalt.

In de laatste 10 seconden zijn er nog bonuspunten te verdienen door 3 achter elkaar te nemen toestellen foutloos te nemen.

Gambling is bedoeld om de deelnemers ongedwongen een parcours af te kunnen laten leggen. Het is het eerste parcours van de dag. De hond kan wennen aan de 'vreemde' toestellen. Er mogen fouten gemaakt worden. Je wordt dan niet gediskwalificeerd en ook krijg je geen strafpunten, maar je verdient dan alleen minder punten.

Een variatie hierop is het tijd-fout-uit parcours, waarbij het parcours in een voorgeschreven volgorde (aangegeven door nummers) moet worden genomen en zo ver mogelijk foutloos moet worden afgelegd. Zodra er een fout gemaakt wordt, stopt de puntentelling en is de combinatie "af", en dan rent men zo vlug mogelijk naar de finish om een tijd neer te zetten.

Jumping is een parcours in een voorgeschreven volgorde (aangegeven door nummers), echter zonder de zogenaamde toestellen met raakvlakken.

Bij het vast parcours moeten de hindernissen in een voorgeschreven volgorde (aangegeven door nummers) worden genomen. Er geldt een standaard en een maximum parcourstijd. 

Van een vast parcours kúnnen alle hindernissen deel uitmaken, dus sprongen, paaltjes, tafel, raakvlaktoestellen en tunnels.

Als het parcours is opgesteld, bepaalt de keurmeester de standaard (S.P.T.) en de maximale parcourstijd (M.P.T.).

De standaard parcourstijd is de tijd waarbinnen je een parcours moet kunnen afleggen. De maximum parcourstijd is de tijd die je maximaal op het parcours mag doorbrengen.

De gelopen parcourstijden moeten altijd tot in honderdsten van seconden worden vastgelegd. 

Een overschrijding van de standaard parcourstijd, maar wel nog binnen de maximum tijd, levert strafseconden op. 

Wanneer de maximale parcourstijd is verstreken, zijn baas en hond gediskwalificeerd. De keurmeester maakt dit kenbaar d.m.v. een fluitsignaal.

Voor elke fout, gemaakt in het parcours, krijg je 5 strafpunten. 

Weigeringen worden ook als een fout aangerekend (5 strafpunten). Een totaal van 5 (in de A-klasse) resp. 3 (in de B-, C- en Veteranenklasse) weigeringen leidt tot diskwalificatie.

Het totaal van de gemaakte fouten, vermeerderd met eventuele tijdfouten, bepaalt de eindklassering van de deelnemer.

Afhankelijk van de klasse waarin de hond is ingedeeld, verschilt de moeilijkheidsgraad van de wijze waarop toestellen staan opgesteld.

Voor de A-klasse zal de keurmeester zich beperken tot het maken van een parcours, dat voor de beginners niet echt ingewikkeld is. Voor de B-, C- en de Veteranenklasse wordt de moeilijkheidsgraad steeds verder opgevoerd. Hier worden bij sommige hoogtesprongen alleen de bovenste liggers gebruikt en staan de toestellen zo opgesteld dat de hond gemakkelijk over een verkeerde hindernis zou kunnen springen.

Een voorwaarde is natuurlijk dat een parcours 'eerlijk' is tegenover de honden. Een parcours mag nooit zo zijn dat een hond een hindernis verkeerd zou kunnen inschatten en zich zou kunnen bezeren. 

Om problemen te voorkomen gelden er volgens de reglementen minima voor de afstanden tussen de hindernissen.

.

Baas en hond kunnen tijdens een wedstrijd gediskwalificeerd worden.

Diskwalificatie volgt o.a. bij:

• het door de hond bevuilen van de ring

• het door de hond verkeerd volgen van het parcours

• het door de hond nemen van een volgende hindernis na een weigering, zonder deze hersteld te hebben

• de vijfde resp. derde keer, dat een weigering is gegeven (ligt aan de klasse, waarin de hond uitkomt)

• het door de hond dragen van een halsband op het parcours

• het overschrijden van de maximum parcourstijd

• ruw gedrag tegenover de hond of onbehoorlijk gedrag tegenover de keurmeester

• het door de hond verlaten van de ring bij onvoldoende appèl

• het door de geleider iets in de hand houden

Als je deze lijst met mogelijke fouten ziet, lijkt het wel of er niets goed kan gaan. Maar gelukkig valt het allemaal mee en is het deelnemen aan wedstrijden heel leuk. Maar ja, het is nu eenmaal zo dat er bij wedstrijden regels nodig zijn.

Maar of een hond nu wel of geen winnaar is, het belangrijkste is het plezier van de hond in het lopen van een agilityparcours.

Agility in België

In België bestaat de TAP, wat betekent "toelating tot Agility-programma". Dit is een proef, die openstaat voor alle honden die, op de dag van de proef, minstens 15 maanden oud en in het bezit van een werkboekje zijn.

M.a.w. om aan Belgische Agilitywedstrijden deel te kunnen nemen én punten te kunnen vergaren, moet er eerst de "TAP" afgelegd worden (voor Belgische handlers verplicht). Elke week worden er over het hele land wedstrijden georganiseerd. Hiervoor kunt u zich inschrijven en dan mag u na betaling deelnemen.

Om de proef met succes af te leggen, moet minimaal de kwalificatie "zeer goed" (totaal maximum 15,99 strafpunten) behaald worden. Indien de proef niet lukt, wordt 1 herkansing toegestaan (volledig parcours opnieuw lopen). Indien ook deze herkansing niet lukt, is de hond niet geslaagd. In de werkboekjes worden de resultaten enkel genoteerd met geslaagd ('G') of niet geslaagd ('NG').

Deelnemen aan de proef TAP met dezelfde hond mag zo dikwijls de geleider dit wil.

Na het behalen van de 'TAP' mag de hond deelnemen aan wedstrijden van agility van de eerste graad.

Voor ons Nederlanders geldt het volgende. Een Agility Brevet heeft men nodig om in het buitenland in te schrijven voor wedstrijden in de 2e graad. Een dergelijk brevet wordt uitgegeven vanaf het moment dat men gepromoveerd is van de A-klasse naar de B1–klasse.

Uitsluitend op aanvraag wordt het brevet uitgegeven.

Met ingang van 2008 wordt deze regel versoepeld en wel als volgt. Indien men in Nederland 1x resultaat uitmuntend (Jumping of Vast Parcours) in de A-klasse heeft behaald, kan men het Agility brevet aanvragen. Men is dan gerechtigd in het buitenland in de 2e graad in te schrijven, echter niet in wedstrijden voor de 1e graad. Het 2e en 3e U’tje voor promotie van de A klasse naar de B1 klasse in Nederland kan niet in het buitenland worden behaald. Deze regeling wordt uitsluitend ingesteld om tegemoet te komen aan de wensen van deelnemers, die ervaring willen opdoen in het buitenland. Na het behalen van 3 U’tjes in Nederland promoveert men in Nederland pas naar de B1 (2e graad).

Deelname Agilitywedstrijden

Hondenclub De Vrolijke Viervoeters neemt deel aan euregionale wedstrijden. De data vindt u op de pagina "clubinfo", de resultaten op de pagina "wedstrijduitslagen" en ook foto's. 

We organiseren zelf ook wedstrijden: in Landgraaf.

Daarnaast nemen er ook cursisten deel aan landelijke Nederlandse, Belgische en Duitse wedstrijden.

In elk geval wensen we iedereen die met zijn hond aan agilitysport gaat doen heel veel plezier! 

Agility en gezondheid

Verschillende delen van de hond spelen in de agilitysport hun eigen rol. Deze worden elk op een verschillende manier belast.

De belangrijkste functie van de achterhand is het ontwikkelen van de afzetkracht, de voorwaartse beweging. De achterhand is de motor van de hond. De kracht voor de afzet voor een sprong wordt grotendeels door de achterhand geleverd.

De voorhand bestaat uit het schouderblad, de bovenarm, onderarm en 'hand'. Het speelt een belangrijke rol in de wendbaarheid van de hond. De pezen dienen voor de overdracht van spierkracht, maar hebben ook de belangrijke functie om de energie die vrijkomt bij een landing om te zetten in elastische energie en zo de energie te absorberen. De vetkussens in de ondervoet zijn op hun beurt weer van belang om de pezen en peesscheden te beschermen bij de landing.

De belangrijkste functie van de rug en ruggenwervels is de overdracht van de kracht van de achterhand naar de rest van het lichaam.

Een wedstrijdsport brengt risico's met zich mee. De baas moet er altijd voor oppassen de hond niet te forceren. Zoals u hierboven kunt lezen, worden elk van de 'verschillende delen' van de hond op een verschillende manier belast en lopen dus ook op een verschillende manier het gevaar van overbelasting. Daarbij blijken de gewrichten, pezen en gewrichtsbanden de grootste risico's te lopen. Spierblessures treden wel eens op, maar dat is meestal nadat een hond hard onderuit is gegleden tijdens een afzet of landing.

Agility - warming-up en cooling down

De prestaties die honden in de agility leveren zijn de afgelopen jaren enorm verbeterd. De training is verbeterd, er wordt meer aandacht besteed aan de voeding etc. Hierdoor zijn de honden beter gaan presteren en wordt er van het fysieke gestel van de hond veel meer gevraagd.

Toch zien we heel weinig handlers met hun hond een warming-up doen. Over het nut en de noodzaak van de warming-up gaat dit stukje van Ronald Mouwen.

Een warming-up wordt gedaan om het lijf voor te bereiden voor de te leveren prestatie. Als geen warming-up wordt gehouden, wordt de kans op acute blessures groter. Met name voor de spieren, maar ook voor de banden, pezen en gewrichten is een warming-up verstandig.

Tevens kan men met een warming-up de kans op chronische klachten en blessures verminderen, doordat het lichaam beter met de gevraagde belasting om kan gaan. Dit geldt overigens niet alleen voor de warming-up, maar zeker ook voor de "cooling down", een set oefeningen, waardoor het lichaam makkelijker kan herstellen van de geleverde prestatie.

Wat willen we met een warming-up?

Heel eenvoudig: een lichaam dat voorbereid is op de prestatie die van hem gevraagd gaat worden. Een hond die zonder warming-up (koud) een agilitywedstrijd of -training ingaat, moet dit doen met spieren, banden en gewrichten die onvoldoende doorbloed zijn. Het bloed moet de energie en zuurstof naar de spieren transporteren en de afvalstoffen na energieverbruik in die spieren afvoeren.

Nu hebben alle spieren zelf een klein energievoorraadje in de vorm van glycogeen bij zich, waarmee in de eerste energiebehoefte kan worden voorzien. Dit kan zelfs zonder zuurstof aangesproken worden, dus zonder warming-up kunnen de spieren altijd de eerste inspanning leveren. Dit glycogeen is voldoende voor maximaal 2 minuten inspanning wat verklaart waarom een hond zonder warming-up toch op vol vermogen een wedstrijd kan lopen. Het nadeel van het aanspreken van deze energiebron, zonder voldoende zuurstofaanvoer, zit hem in de vorming van melkzuur (lactaat) en een veel geringere energieopbrengst door een veel inefficiëntere verbranding van dit glycogeen. Als er voldoende zuurstof zou zijn, zou dit glycogeen 8x zoveel energie leveren en wordt er geen lactaat gevormd.

Nu is er heel lang gedacht, dat lactaat de veroorzaker is van spierpijn. Dit blijkt niet zo te zijn. Spierpijn wordt veroorzaakt door heel veel kleine beschadigingen (scheurtjes) in de spiervezels.

Toch heeft het lactaat een negatieve werking op de spier. Door de aanwezigheid van lactaat houdt de spiervezel vocht vast en gaat hij zwellen. Hierdoor wordt de doorbloeding minder en dus de zuurstofvoorziening minder. Door een goede warming-up wordt er minder energie van het glycogeen gebruikt, is er minder lactaatvorming en wordt het lactaat sneller afgevoerd, evenals de andere afvalstoffen.
Verder is het heel opvallend, dat bij een betere doorbloeding niet alleen de spieren, maar ook de pezen en banden veel meer rek kunnen weerstaan, zodat de kans op scheuring van deze weefsels veel kleiner wordt (een belasting wordt minder snel een overbelasting). De reden hiervoor is niet duidelijk, maar dit is wel de belangrijkste reden voor het gevaar van een blessure met een "koude" hond.

Ook heeft een warming-up een goede uitwerking op de gewrichten. Door regelmatige, niet belastende bewegingen van de gewrichten gedurende de warming-up wordt er meer gewrichtsvloeistof aangemaakt door het gewrichtskapsel. Dit gewrichtsvloeistof zorgt voor een betere smering en verzorging voor het gewrichtskraakbeen tijdens en na de belasting.

Wat is een verantwoorde warming-up?

Een verantwoorde warming-up bestaat uit 3 fasen:

• rustig opstarten van het lichaam gedurende 2 minuten;

• opvoering van de doorbloeding gedurende 3 tot 6 minuten;

• sterke spierinspanningen en actief strekken gedurende 1 tot 2 minuten.

Het opstarten van het lichaam houdt in dat spieren en hart en vaatstelsel langzaam vanuit rust geactiveerd worden. Dit kan door rustig met de hond te wandelen, na een minuut overgaand in een rustige draf.

Vanuit deze draf kan met fase 2 worden begonnen door de hond in een steeds hoger tempo te laten draven gedurende 2 tot 3 minuten. Hierbij is het belangrijk dat dit draven niet alleen in een rechte lijn gebeurt, maar ook in cirkels, zodat ook de spieren, die de zijwaartse bewegingen verzorgen, geactiveerd worden en daarmee doorbloed raken. Het makkelijkst gaat dit op de fiets, maar dit kan ook plaatsvinden door zelf met de hond mee te rennen.

In fase drie moeten de spieren enkele heftige contracties maken en actief strekken om helemaal voorbereid te zijn op de agility. Het wordt aangeraden om dit te doen door zowel heuvel op als heuvel af te draven, iets wat in Nederland niet makkelijk is, maar het voordeel biedt, dat er ook actief gestrekt wordt (heuvel op: de achterhand, heuvel af: de voorhand). Als alternatief kan men de hond enkele sprintjes laten trekken, maar dit mag idealiter nog niet op vol vermogen, dus niet achter een bal aan. Komen op bevel of een vooruitoefening is dan een beter alternatief. Het actief strekken komt dan helaas niet uit de verf.
Pas dan is het lichaam klaar om te gaan springen. Voor de wedstrijd uit wordt dan nog aangeraden om enkele sprongen te nemen in de inspringring, zodat het lichaam helemaal klaar is.

Bij warming-up van mensen worden ook vaak spieren passief opgerekt. Een ideale voorbereiding voor duursporten, want daarmee wordt de spierspanning lager en de doorbloeding beter. Dit is voor agility niet ideaal, want een lagere spierspanning betekent ook langzamer contraherende spieren. Het passief rekken van spieren is in de warming-up voor agilitywedstrijden dan ook niet aan te raden, maar het actief strekken van de spieren houdt wel de spierspanning hoog.

Wat is het doel van een cooling down?

Het antwoord hierop is vrij eenvoudig: zo snel mogelijk herstel na de prestatie. De spieren moeten hun glycogeenvoorraad weer bijvullen, kleine beschadigingen in spieren, pezen en banden moeten gerepareerd worden en alle afvalstoffen moeten in eerste instantie de spieren maar in een later stadium ook het lichaam verlaten.
Door nu na de geleverde prestatie ervoor te zorgen, dat de spieren zo snel mogelijk van hun lactaatstapeling afkomen en zo snel mogelijk brandstof en bouwstoffen voor hun glycogeen aangeleverd krijgen, kunnen deze spieren zo snel mogelijk herstellen.

Hoe een cooling down?

Als we naar cooling down patronen bij humane sport kijken, kunnen we 3 patronen onderscheiden: 1) rekken van de spieren; 2) massage en 3) uitlopen.

Het rekken van de spieren is iets, dat alleen in aanmerking komt als er geen sprake is van scheurtjes in de spiervezels (spierpijn) en we rekken tot voor de pijngrens. Beide dingen kunnen we niet vragen aan de hond, maar we mogen ervan uitgaan, dat deze scheurtjes aanwezig zijn, gezien de intensiteit van agility. Gezien beide risico’s lijkt dit geen goede manier van een cooling down.

Massage zou een goede optie kunnen zijn, als onze honden zich daarbij zouden kunnen ontspannen (totaal gerelaxeerde spieren) en wij wisten hoe we moesten masseren. Praktisch moeilijk uitvoerbaar, zeker op een wedstrijd.
Dan blijft als enige optie het uitlopen over. Dit is vrij makkelijk te realiseren. Na een wedstrijd of training gedurende 3 minuten rustig de hond laten draven, gevolgd door 10 minuten stap (een kleine wandeling of fietstocht) en de meeste spieren, gewrichten en banden zullen in die tijd voldoende doorbloeding hebben gehad om bovengenoemde doelen te halen.
Het is dus belangrijk na een wedstrijd of training niet direct de hond in de auto of bench te plaatsen, maar nog minimaal 5 minuten met hem te gaan wandelen. Op die manier zal hij des te sneller een volgende topprestatie kunnen leveren.